Τρίτη 15 Φεβρουαρίου 2011

Πκρο το λεμπνάρ


Μουλιασμένα "λεμπνάρια"

Πριν λίγες μέρες ο εκ Προπουλίου φίλος μου Κώστας Μπιτσάκης με ρώτησε αν είχα υπ’ όψη μου κάτι σπόρους που τους έλεγαν «λεμπνάρια». Του είχε δωρίσει κανά δυο χούφτες ένας συμπατριώτης από το Ρωμανού, που τους παρήγαγε ο ίδιος. Ο Κώστας δεν τους γνώριζε. Μου προκάλεσε μεγάλη έκπληξη, το γεγονός ότι ακόμα καλλιεργείται έστω και σε μικρή έκταση αυτό το είδος οσπρίου στη Λήμνο, κάτι που είχα να το ακούσω από παιδί. Ένα όσπριο, σαν στρογγυλό μικρό κουκκί, που το έτρωγαν οι Λήμνιοι σαν βρεχτοκούκκι τις Αποκριές και κυρίως την Καθαρή Δευτέρα, αφού το μούλιαζαν για μέρες σε νερό, επειδή είναι πικρό, για να ξεπικρίσει και να μαλακώσει. Το «λεμπνάρ» στα Λημνιακά, είναι το λούπινο, όσπριο γνωστό από την αρχαιότητα. Στην Κρήτη λέγεται «λουμπίνος» σε άλλα δε μέρη της Ελλάδας όπως στην Αμοργό «λίμπουνας», στη Μάνη «λίπινας», κλπ.

Ανθισμένη "λεμπναριά"



Λουβιά "λεμπναριού"

Προσωπικά δεν είχα δει ποτέ πώς είναι το φυτό του «λεμπναριού», είχα φάει όμως την Καθαρή Δευτέρα αρκετές φορές ωμά μουλιασμένα λεμπνάρια, αφού ο συχωρεμένος ο πατέρας μου ήταν λάτρης τους και τα αγόραζε τις Αποκριές από τα μπακάλικα, που τα πουλούσαν εκείνες τις ημέρες έτοιμα ξεπικρισμένα και μουλιασμένα. Του άρεσαν να τα τρώει σαν μεζέ με το ουζάκι.
Σταχυολόγησα από το διαδίκτυο μερικά και σας παραθέτω τα πιο βασικά.
Η ονομασία του προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό «λέπω», που θα πει ξεφλουδίζω.
Η καλλιέργεια λευκού λούπινου ήταν καλά γνωστή στους αρχαίους Έλληνες και Ρωμαίους και αναφέρεται από πρώιμους συγγραφείς όπως ο ποιητής Βιργίλιος (70-10 πΧ) και ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος (23-79 μΧ). Τα λούπινα καλλιεργούταν για μια ποικιλία χρήσεων μεταξύ των οποίων η βελτίωση των συστατικών του εδάφους, η βοσκή, η κατανάλωση από τους ανθρώπους καθώς και οι θεραπευτικές χρήσεις.
Ο Διοσκουρίδης, θεμελιωτής της φαρμακολογίας, ξεχώριζε δύο είδη λούπινου, ένα γλυκό και ένα πικρό, που είχαν και τα δύο θρεπτικές ιδιότητες.
Ο Ζήνων από το Κίτιο, που ήταν ο θεμελιωτής της Στωικής Σχολής σύγκρινε τον εαυτό του με ένα λούπινο που ξεπικραίνει όταν μουσκεύει σε υγρό, όπως και ο ίδιος γινόταν πιο ευγενικός όταν έπινε κρασί.
Τα λούπινα ήταν και η ειδική τροφή των επισκεπτών του Νεκρομαντείου στον Αχέροντα, σαν προετοιμασία για την επικοινωνία τους με τους νεκρούς. Ορισμένα αλκαλοειδή, που περιέχουν τα λούπινα, προκαλούν έκσταση και ελάττωση των αισθήσεων, όπως το ήθελαν οι μάντεις, για να επιτύχουν την επικοινωνία με τις ψυχές των πεθαμένων.
Οι σπόροι του λούπινου χρησιμοποιήθηκαν σαν νομίσματα από τους αρχαίους Ρωμαίους ηθοποιούς στα θεατρικά έργα και από εκεί προήλθε η ονομασία "nummus lupinus" - ψεύτικο κέρμα.
Σε μερικά μέρη όπως στη Μάνη, μετά τον αλωνισμό, σε καζάνια πλάι στη θάλασσα έβραζαν τα λούπινα τα έβαζαν σε λιναρένιες σακκούλες και επί οκτώ ημέρες παρέμεναν οι σακούλες με τα λούπινα στη θάλασσα, ώστε να ξεπικρίσουν. Στη συνέχεια τα άπλωναν στη γη να ξεραθούν με τη βοήθεια του ήλιου και τα αποθήκευαν.
Τα λούπινα περιέχουν μία πικρή ουσία, τη λουπιδινίνη, η οποία σε μεγάλες ποσότητες είναι δηλητηριώδης και μπορεί και να επιφέρει και θάνατο. Αυτό συμβαίνει μόνο σε περιπτώσεις, που τα σπέρματα καταναλώνονται ωμά. Τα ξηρά λούπινα μετά από λίγες ώρες σε αλατισμένο νερό, χάνουν την τοξικότητα τους και μπορούν να καταναλώθουν σαν όσπρια. Τα σπέρματα, επίσης εξ’ αιτίας της λουπιδινίνης προκαλούν στα βόσκοντα ζώα τη λουπίνωση, που εκδηλώνεται με συμπτώματα διάρροιας, γενικής κατάπτωσης και ικτέρου.
Ο καρπός του είναι ίσης αξίας με τη σόγια και κατάλληλος για τροφή των χοίρων και των πτηνών. Το λούπινο αξιοποιεί μη αρδευόμενα και φτωχά εδάφη.
Σήμερα, υπάρχουν μόνο λίγες επιχειρήσεις στην Ευρώπη που παράγουν πρωτεϊνούχα
συστατικά λούπινου για τροφική χρήση. Τα διαθέσιμα προϊόντα είναι καβουρντισμένο και μη-καβουρντισμένο αλεύρι λούπινου, θρύμματα λούπινου, κόκκοι λούπινου, ίνες λούπινου και συμπυκνωμένα διαλύματα πρωτεΐνης λούπινου από μη αποβουτυρωμένους σπόρους. Τα διαθέσιμα τρόφιμα προϊόντα στην αγορά είναι σνακ λούπινου, ζυμαρικά λούπινου, ψωμί και κουλουράκια λούπινου, καφές λούπινου και μερικά στιγμιαία γεύματα χορτοφάγων.
Υπήρξαν ωστόσο στο παρελθόν περιπτώσεις που τα λούπινα προβλήθηκαν πολύ. Π.χ. το 1917, σ' ένα βοτανικό συμπόσιο σχετικό με τα λούπινα, που έγινε στο Αμβούργο, ένας Γερμανός καθηγητής, ο Dr. Thoms, περιέγραψε τις πολυσχιδείς χρήσεις, που θα μπορούσαν να έχουν τα λούπινα. Σ' ένα τραπέζι λοιπόν, που καλύφθηκε με τραπεζομάντιλο από ίνες λούπινων, προσφέρθηκε μια σούπα από λούπινα και μετά τη σούπα, μπριζόλα λούπινου, ψημένη σε λάδι λούπινου και καρυκευμένη με εκχύλισμα λούπινου. Έπειτα σέρβιραν ψωμί με περιεκτικότητα 20 τα εκατό σε λούπινο, μαργαρίνη λούπινου και τυρί από λούπινο L. albumen και τέλος το λικέρ λούπινου και ο καφές φυσικά από λούπινα. Έπλυναν τα χέρια τους με σαπούνι επίσης από λούπινο, ενώ φύλλα χαρτιού από ίνες λούπινου και φάκελοι με κόλλα λούπινου ήταν διαθέσιμα για να γράφουν τις σημειώσεις τους.


Αυτό το ξεχασμένο όσπριο έχει αφήσει τα «χνάρια» του στη Λημνιακή γλώσσα. Παραθέτω μερικούς ιδιωματισμούς σχετικούς με το «λεμπνάρ». Αυτά δεν θα τα βρείτε σε κανένα διαδίκτυο, αλλά μόνο σ’ αυτή τη σελίδα, αφού επί χρόνια αναπαύονταν στο Λημνιακό…κεφάλι μου.
Πκρο το λεμπνάρ. Δύσκολη η κατάσταση.
Τόφαγε το λεμπνάρ; Το έφαγε το πέος; Συνουσιάσθηκε;
Λεμπνάρχιδος, ή λεμπναρχίδς. Μικραρχίδης.
Λεμπναροψώλ’ς. Αυτός που η πόσθη του πέους του δεν έχει τραβηχθεί αλλά καλύπτει όλη τη βάλανο. Λόγω ομοιότητας του «ομφαλού» του μουλιασμένου λούπινου, που μοιάζει με την ακροποσθία.
Τ’ λεμπνάριασε; Τη «συνουσίασε;», τη «γάμησε;»
Λεμπνιάρς, ή λεμπναρούδιας, ή λεμπναρδέλιας. Ο πικρόχολος.
Λέμπναρος. Ο άξεστος.
Έναι μεγάλ’ λεμπνάρα (ή έναι μεγάλ’ λουμπίνα). Ο πονηρός, ο αλεπουδιάρης.
Θα στο τναξ το λεμπνάρ. Θα σε δείρει. Ποιο κοινή η φράση «θα στο τναξ το σαμ».
Έναι μόνε για τα λεμπνάρια τα πκρα. Ο άχρηστος.
Έναι μόνε για τα βρεχτολέμπναρα τα ξεπαπδιζμένα. Ο άχρηστος, αυτός που είναι μόνο για να τρώει τα μουλιασμένα τα λούπινα και μάλιστα ξεφλουδισμένα (ξεπαπδιζμένα).
Έναι μόνε για τα γιαλοβρεχτολέμπναρα τ’ Αγιαρμολαδίτκα. Παλιά οι Ατσικιώτες τα μούλιαζαν στη θάλασσα του Αγιαρμόλα, για να είναι και αλατισμένα.
Έναι μόνε για τα λεμπναροκούκκια τα ξεφλιδζμένα. Για τον άχρηστο, που τα θέλει και ξεφλουδισμένα.
Λεμπναρομούνα. Πικρομούνα. Η μοχθηρή γυναίκα.
Το φούσκωσε το λεμπνάρ. Την άφησε έγκυο.
Λεμπναροφάς. Αυτός που του αρέσουν τα λεμπνάρια. Ο λουπινοφάγος.

Τρίτη 8 Φεβρουαρίου 2011

Ασφάλαγκες και ασφαλαγκοτούφεκα

Ασφάλαγκες και ασφαλαγκοτούφεκα



Το Σαβατοκύριακο που μας πέρασε ήμουν στη Λήμνο. Σχολιάζοντας την πολιτική επικαιρότητα ένας…παλαιάς κοπής Λημνιός είπε: «Τούτεν’ έναι σα τς ασφάλαγκες. Κρυμμέν’ στν ασφαλαγκιά τς, μόνε κφών.νε και κάμνε ζημιές. Ούτε βλέπνε, ούτε ακούνε. Οι κανονικοί ασφάλαγκες τουλάστο ακούνε». Λημνιοί, με το αθάνατο πνεύμα τους. Και παιδικές μνήμες που αναδύθηκαν. Επιτρέψτε μου να τις μοιραστώ μαζί σας.
Τι είναι ο ασφάλαγκας; Ο τυφλοπόντικας, επιστημονικά ασπάλαξ ο κοινός. Το τρωκτικό που ευδοκιμεί στη Λήμνο και ζει κάτω από το χώμα. Ακολουθεί μια σχετική ασφαλαγκοπληροφόρηση για τους μη μυημένους ασφαλαγκικώς. Λέγεται με κακία και για το μισότυφλο άνθρωπο. «Άγ’ντε στο διάτανο στραβούλιακα παλιοασφάλαγκα». Επίσης για κάποιον που σκάβει ή ασχολείται με άλλες γεωργικές δουλειές ακατάπαυστα. «Για διε τον τον ασφάλαγκα το Μχαλ’ ουλ’ τ’ μέρα δε γκάτσε στο γκώλο τ’». Επίσης για κάποιον που συνουσιάζεται - γαμεί υπερβολικά, όπως ο ασφάλαγκας σκάβει συνεχώς. «Ουλ’ τ’ νύχτα τ’ ζοβγαρίζ’ τ’ Λενιά σα ντον ασφάλαγκα». Υπάρχει και η έκφραση «Ασφαλαγκούδια με τς πατάτες», ειρωνικά για φαγητό, αφού βέβαια ο ασφάλαγκας δεν τρώγεται. Ο ασφάλαγκας ανοίγει τρύπες μέσα στο χώμα όπου και ζεί. Σπανίως βγαίνει από το χώμα, ακόμα και τη νύχτα. Το χώμα από τις λαβυρινθώδεις τρύπες το βγάζει σε διάφορα σημεία δημιουργώντας ένα στρογγυλό σωρό από χώμα, την ασφαλαγκιά. Και βέβαια έτσι που σκάβει και ψάχνει για ρίζες και βολβούς κάνει τεράστια ζημιά στις καλλιέργειες.
Όταν ήμουν παιδί θυμάμαι ότι επικυρήσσονταν οι ασφάλαγκες από το υπουργείο γεωργίας και ανάλογα τον αριθμό των ποδιών των σκοτωμένων ασφαλάγκων που μάζευε κάποιος, έπαιρνε και την αμοιβή του. Το να σκοτώσει κανείς μεγάλο ασφάλαγκα δεν είναι και τόσο εύκολο γιατί ακόμα κι αν σκάψει κανείς τις τρύπες του, αυτές είναι τόσο πολυδαίδαλες, που ξεφεύγει. Μόνο όταν τον πετύχεις την ώρα που βγάζει το χώμα έξω, αφού καθαρίσεις καλά την περιοχή και κάνεις ένα πλάτωμα πάνω από την τρύπα που βέβαια πρέπει να την αποκαλύψεις προηγουμένως και τον περιμένεις υπομονετικά με μια τσάπα στο χέρι, μπορεί να τον εξοντώσεις, αφού αυτός κατά κανόνα μετά από κάμποση ώρα ξαναέρχεται βγάζοντας καινούργιο χώμα. Και επειδή βέβαια κανείς δεν τον βλέπει, αφού είναι πίσω από το χώμα που φαίνεται να βγαίνει έξω, η τσάπα πρέπει να χτυπήσει εκεί που υπολογίζει κανείς ότι βρίσκεται το σώμα του ζώου. Ως νεαρός βάρβαρος, έχω σκοτώσει πολλούς ασφάλαγκες, με αυτόν τον τρόπο, συνήθως στην εποχή που ποτίζαμε τα μπαμπάκια. Τώρα που το σκέφτομαι ανατριχιάζω με τη σκληρότητα που είχαμε ως παιδιά. Αλλος τρόπος είναι να «στήσει» κάποιος μέσα στην τρύπα το ασφαλαγκοτούφεκο, ένα ειδικό όπλο που φτιαχνόταν στα χωριά από τους κατσίβελους (σιδεράδες). Αυτό είναι ένα κανονικό πυροβόλο όπλο, εμπροσθογεμές, που στη σκανδάλη του είναι οξυγονοκολλημένη μια μεταλλική ράβδος, που πάει παράλληλα με την κάνη αλλά την ξεπερνά σε μήκος. Έτσι ο ασφάλαγκας φέρνοντας χώμα για να κλείσει το άνοιγμα όπου έχει στηθεί το όπλο σπρώχνει τη μεταλλική ράβδο και πυροδοτεί το όπλο δεχόμενος τα σκάγια κατά πρόσωπο. Αλλά αρκετά για την εξόντωση των ενηλίκων ασφαλάγκων.
Αφού λοιπόν ήταν δύσκολη λία οι μεγάλοι, κυνηγούσαν τα μικρά, τα οποία τα εύρισκαν μέσα στις φωλιές τους. Οι φωλιές είναι κάτω από κάποιους σωρούς από το χώμα που εξορύσσει ο ασφάλαγκας, αλλά έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για να αναγνωρίζονται, συνήθως είναι οι πιο μεγάλοι σωροί. Σκάβοντας λοιπόν τις φωλιές πετύχαιναν δεκάδες «ασφαλαγκούδια» και έβγαζαν κάποια χρήματα. Αυτό γινόταν το χειμώνα. Μια φορά ο αδερφός μου ο Αργύρης πέτυχε μια ολόκληρη «ασφαλαγκένια αποθήκη» με πατάτες, τις οποίες είχαν μεταφέρει οι ασφάλαγκες από ένα χωράφι που ήταν λίγο πιο μακριά. Τις κουβάλησε στο σπίτι και ήταν πάνω από μισό σακκί. Φανταστήτε τη χαρά μας όταν μας τις τηγάνιζε η καημένη η μάνα μου, εκείνα τα δύσκολα και φτωχά χρόνια της δεκαετίας του 50. Υπάρχουν και πολλές ιδιωματικές εκφράσεις στη Λήμνο, που…περιέχουν τον «ασφάλαγκα»:
Κφων’ σα ντον ασφάλαγκα. Συνουσιάζεται…γενναίως.
Α βγαλ’ τν ασφαλαγκοπιστόλα!!!. Δηλαδή αν βγάλει την πέα έξω…Τρόμος και φόβος.
Στην’ τ’ ασφαλαγκοτούφεκο. Ετοιμάζει την πέα του για σεξ.
Κφων’ ο ασφάλαγκας. «Γαμεί».
Ξεχοβολεύ’ ασφαλαγκιές. Ανυπόληπτη εργασία.
Έναι μόνε για τα ασφαλαγκούδια τα τσίτσαρα. Άχρηστος, τεμπέλης.
Ποτίζ’ τς ασφαλαγκιές. Μη ανταποδοτική εργασία.
Ασφαλαγκιά. Και το αιδοίο.
Ασφάλαγκας. Και το πέος.
Ψωλή ασφάλαγκας. Θροφανή και…τυφλή. Και επειδή σκάβει, ανοίγει τρύπες και «κουφώνει» όπως τον τυφλοπόντικα. Έχουμε όμως και ψωλή ασφαλαγκοτούφεκο. Μάλλον επειδή…πυροβολεί.



Λημνιός ασφάλαγκας.


Λημνιός ασφάλαγκας ...εν κινδύνω.


Αυτός ο ασφάλαγκας δεν είναι...Λημνιός. Της Λήμνου είναι γκρίζοι, όχι μαύροι.


Διήγηση Γιώργη Ντινενή – Νταμπάκη

Είχε δυο αξαγωγές


Γιώργης Νταμπάκ’ς: Ήνταν μια χήρα και ήθελε να καμ πάπλωμα. Φώναξε τον παπλωματά το μπαρμπα Γιώργη τον……… Πάνε μες στ’ γκάμαρα, απλών’ το μπαμπάκ’, πιαν’ στοίβαζε, ήρτε και κειν’ και κάτσε καρσί μεριά. Μαύρα ρούχα, άσπρα μπούτια, τον σκώνεται. Λεγ’, μπαρμπα Γιώργη να σε κάμω ένα καφέ; Λεγ’ ο μπαρμπα Γιώργης κάτσε όπως κάθεσαι. Η αποτέτοια τ’ σκωμέν’, τούρκος. Τώρα τι να καμ τ’ βαζ μες στ’ τζέπη τ’ απ’ τ’ φόδρα που ήνταν τρύπια. Αλλά καθώς ήβγαλε το χέρι τ’ απ’ τ’ τζεπ για να δλεψ’, η τσεπ και κειν’ ξεχαρβαλωμέν’ και ξετον’ζμέν’, βλεπ και ξεμπροβάλ’ ένα ασφαλαγκούδ, βγήκε η ψωλή απ’ όξω απ’ τη τζεπ. Σε λεγ’ θα τν είδε η χήρα, ε, να μη ντο παραξευτιλήσομ κιόλα, λεγ’ ας γυρίσω απ’ τν αλλ’ τ’ μπάντα, γυρίζ και τ’ βαζ στν αλλ’ τ’ τζεπ. Αλλά και οι δυο τσέπες είχαν τα ίδια χάλια, μπροβάλ’ κι από δεκεί το ασφαλαγκούδ. Η χήρα λωλάθκεν. Λεγ’ μαστρο Γιώργη, τι λογιά μαθέ, δυο αξαγωγές εχ’ς; Λεγ’ ο μαστρο Γιώργης ναι δυο, μια μκρομέγαλ’ για τς φτωχές και μια μογάλ’ για τς πλούσιες. Τον λεγ’ εκείν’, για τς χήρες; Λεγ’ για τς χήρες κάμνε και οι δυο. Και τον λεγ’ η χήρα, ε, ας μην είμαστε και πλεονέχτες αθρώπ κυρ Γιώργη και μάστορα, καλή έναι και μόνε η μεγάλ’ (γέλια).

Χωρίς λόγια

Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου 2011

Πέμπτη 3 Φεβρουαρίου 2011

Κοπρίτες και ζώα

ΕΥΘΥΜΟΓΡΑΦΗΜΑ



Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας

Κοπρίτες και ζώα


Μεγάλη αναταραχή προκαλούν οι κατά καιρούς ελευθερόστομες δηλώσεις του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, κ. Πάγκαλου. Στις πιο τελευταίες αποκάλεσε κοπρίτες, ζώα και φοιτητές του κώλου διάφορες ομάδες πολιτών. Εμείς πάντως συμφωνούμε με το ελεύθερο πνεύμα και στόμα του κ. αντιπροέδρου, αφού αυτά γίνονται σε μια προσπάθεια αναμόρφωσης της σάπιας κοινωνίας. Ούτε επιτρέπεται να συγκρίνουν μερικοί κακόβουλοι την εθνική σοσιαλιστική αναμορφωτική κυβέρνησή μας με άλλες παλαιότερες αναμορφωτικές όπως την κυβέρνηση Μεταξά και Παπαδόπουλου, οι οποίες ήταν δικτατορίες, ενώ η σημερινή είναι δημοκρατία, με το συμπάθειο. Για να βοηθήσουμε, προσφέρουμε το πλουσιότατο βωμολοχικό λημνιακό λεξιλόγιό μας. Ιδού ένα δείγμα σύγχρονου τολμηρού πολιτικού διαλόγου:
ΠΟΛΙΤΗΣ: Κοπρίταρος είσαι και φαίνεσαι, δαιμόν βούβαλε, φαλαινοντουλούφναρε, ιρινόκερε, αρκδοκούραδε, βρωμοδρότσλαρε, βοδονταμλά, γαδαροκαβάλ’ναρε, να πάρε πέντε κιαρατά γούρτζελε.
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ: Στα φωτερά σας και πάρτε και δέκα. Α, δε σας αρέζνε τα ίσα διαβόλ αγγιοκάθκα, λωλοπερτσίνες, ντεμπελχανάδες, σκατούδια τς Αλεφαντνούδας, κουραδέλια τς Μέκκας. Όντας ήρχεστε και κλαμουρίζτε σα τς πτάνες να σας διορίσομ ήνταν καλά; Αχρηστίλες. Θέλτε δημόσιο και καθσό. Η δλίδα η κανονική ήνταν κιχ κακά.
ΠΟΛΙΤΗΣ: Τι λες βρε τσλόγερε, ζμαροκούραδε, βοδοβούνιαθρε, κούλ’καρε, ζγκούραδε, που θελ’ς ένα παχνί άχερα στ’ γκαθσά σ’; Απ’ τ’ παππού σ’ κι απ’ τ’ μπαμπά σ’ τ’ γκανιά μας τάγ’ζες; Εμείς σε χαλάσαμ; Γή ήθελες να σας ψηφίζουμ κι να κάθεστε να τραβάτε δαν’κά και να κλέφτετε, πράσιν’ και μπλε κλεφταράδες, απατεώναρ, και να κάμνετε και τς αθρώπ, κεντί ζαγάρια κεντί.
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ: Άλλα κει, υποκρίταρ, που πριν από μας χέζτε μες τ’ σούδα κι βρωμούσαν τα χνώτα σας απ’ τν αφαγιά, κι τρώγτε το ταχίν’ και χέζτε πυρήνα, γιαλαμάδες ζντούγιαν’ που είχαν απ’ το τζίρο φσκωσ’ οι αχ’λάρες σας, και γυρίζτε με τα κάρκαλα και τα μπαλωμένα. Τώρα ούλο εμείς κατουρούμε μες στο πγαδ, τα στραβά τα ψωμιά η πνακωτή τα φταιβ, εσείς είστε Παναγ’δέλες. Όντας μας ακλουθούστε και ξεσνορίζεστε ποιος θα μας πρωτοφλήσ’ το γκώλο ήνταν καλά; Όντας σας δίναμ τς συντάξες απ’ τα σαράντα ήνταν καλά; Όντας τραβούστε τα δάνεια και φκιάχνετε τς σπτάρες ήνταν καλά; Τώρα θα πίντε τ’ γκατουρλιά σας και θα λέτε κι εις υγείαν.
ΠΟΛΙΤΗΣ:
Και συ να φας μια μελεμενιά τσλάρα. Βρε μσκαρόβοδο, σα γλείψαμ και μεις κομάτ κατσίλα θα μας το ν’δάτε ως να πεθάνομ; Πρωτ πρωτ εσείς δε διορίζτε τς συγγενήδες σας και τς γκόμενές σας μες στ’ βουλή και στν Ολυμπιακή, και στο υπουργείο οικονομικών, γαμώ τα υπουργεία σας; Γιατί, μας πήκτε ποτές ότι ούλα τούτα τα αρχοντάτα που κάμνετε ήνταν απ’ τα δαν’κά; Τς αυλής μας τα κρυφά, τς όρεν’θάς μας η κοτσλιά; Δε μας λέγτε για τν ισχυρή Ελλάδα; Δε γκάμνετε τς Ολυμπιακοί αγώνες σάνασκι είμαστε ο Καναδάς κι γη Ιαπωνία; Δε γκάμνετε τς αγορές τ’ Αιώνα μόνε και μόνε για να ληστέψτε το κράτος; Δε γκάμνετε τς πλάτες στα φιλαράκια σας να μας φάνε τα φράγκα στο χρηματιστήριο και να τα μοιραστείτε; Δε δώστε ούλα τα Ολυμπιακά ακίνητα για να πάρτε το μπαπιόλακκα με τα βούρλα στο Βατοπέδ, αξεδγιάντροπ γαδάρ; Και τώρα ακόμα, ούλα τα θκα σας απείραχτα. Κι είστε τσουρεκιαζμέν’ πα στα καλά, και δε λεγ’ ένας για δείγμα να ξεκουμπστεί, αφιλότιμ κοπροβελήδες.
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ: Το γκώλο σας θα χτυπήστε κατ. Θα σας χέσομ το μουχαμετλίκ’ σας. Θα τρώτε τα σκατά σας και θα νομίζτε ότε έναι γιαρμάς. Θα καπνίζτε τα σκ’λουκούραδα κι θα νομίζτε ότε έναι πούρα Αβάνας. Δε θα χέζτε για να μη μπνάστε. Και πάλε θα νέρχεστε να μας προσπέφτετε και να διακονεύτε. Και πάλε θα μας ψηφίζτε, κρυφομπνέδες.
ΠΟΛΙΤΗΣ: Καλά βρε τρούβαδε, εσύ κατουρείς τ’ μπόρτα μ’ κι εγώ χέζω τ’ γωνιά σ’. Πίσω ταχ’ το γουρτζέλ’. Τώρα σας φλάγνε σαράντα μπραβ, σε λίγο θα σας φλαγ’ ένα σύνταγμα. Γερμανογαμ.μέν’.
Αγαπητοί αναγνώστες, μια ιδέα πολιτικού διαλόγου ρίξαμε. Αν δεν την υιοθετείτε δεν πειράζει. Εξ άλλου δημοκρατία έχουμε. Με το συμπάθειο.

ΖΗΤΩ ΤΟ ΠΑΣΟΚ ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ



Ζήτω το ΠΑΣΟΚ.
Ζήτω και η Νέα Δημοκρατία.

Ποίηση

Ποίηση


Το τρίτο πρόβατο από αριστερά, αυτοπροσώπως Σταύρος Τραγάρας

Από το «Αντιλεξικό νεοελληνικής χρηστομάθειας» του Δημοσθένη Κούρτοβικ

Η νεότερη Ελλάδα έχει πολύ σημαντική ποιητική παράδοση. Γι’ αυτό οι επίδοξοι λογοτέχνες μας, αλλά και οι κριτικοί και οι φιλόλογοι, αισθάνονται κατά κανόνα ότι έχουν περισσότερες πιθανότητες να θεωρηθούν και οι ίδιοι πολύ σημαντικοί αν ασχοληθούν με την ποίηση παρά με την πεζογραφία. Το αποτέλεσμα είναι ότι η ελληνική ποίηση εμφανίζεται σπουδαιότερη απ’ όσο πραγματικά είναι.

Η νεοελληνική γλώσσα έχει αναδείξει ένα ποιητή που μπόρεσε να μιλήσει σ’ ένα παγκόσμιο κοινό κι επηρέασε όχι λίγους ποιητές άλλων γλωσσών: τον Καβάφη. Επίσης έχει γεννήσει δυο τρεις ποιητές που ίσως κάποτε θεωρηθούν μεγάλοι, με οποιαδήποτε κριτήρια. Τέλος, έχει βγάλει μια πλειάδα ποιητών που κατόρθωσαν να εξυψώσουν σε ποιητικό όραμα αυτό που λέμε Ελλάδα. Στη σκιά όλων αυτών κινείται ένα αμέτρητο πλήθος άλλων, που φαντάζονται ότι καταυγάζονται από τη λάμψη τους.

Αν υπάρχει μια απόδειξη ότι είμαστε ποιητικός λαός, δεν είναι η πολλή ποίηση που γράφεται στην Ελλάδα (οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο έχουν συνθέσει τουλάχιστον τρία – τέσσερα ποιήματα στη ζωή τους), αλλά η τάση μας να χαρακτηρίζουμε ποιητικό οτιδήποτε μας αρέσει: από ένα μυθιστόρημα ως μια μαγειρική συνταγή.

Στο Σεφέρη οφείλεται η σοφή παρατήρηση ότι οι τρεις μεγαλύτεροι ποιητές μας (Σολωμός, Κάλβος, Καβάφης) δεν ήξεραν ελληνικά. Δεν πρόκειται για παράδοξη σύμπτωση. Η υψηλή ποίηση προϋποθέτει την ανορθόδοξη, ας μη διστάσουμε να πούμε: την ασεβή χρήση της γλώσσας, την υποταγή της στην ορμή του μεγαλόπνευστου ποιητή. Και σε μια τέτοια πράξη προχωρεί ευκολότερα κάποιος που βλέπει μια γλώσσα σαν καινούργιο σπίτι του παρά όποιος την αντιμετωπίζει σαν διατηρητέο μνημείο.

Η επισήμανση του Σεφέρη δεν προβλημάτισε όσο έπρεπε. Ο λεξιθηρικός ακαδημαϊσμός που χαρακτηρίζει όλο και περισσότερο την ποίησή μας τα τελευταία χρόνια φανερώνει μια μουσειακή θεώρηση της γλώσσας. Για την κατανόηση πολλών νέων ποιητών μας, η ευαισθησία είναι λιγότερο απαραίτητη από το λεξικό Liddell – Scott.

Ποίηση είναι η αναπάντεχη χρήση της γλώσσας, όπως είπε ο Borges. Αλλά κάθε αναπάντεχη χρήση της γλώσσας δεν είναι ποίηση, όπως φαίνεται να νομίζουν πολλοί εκπρόσωποι της νεότερης ποίησής μας.

Οι νέοι ποιητές μας τονίζουν με κάθε ευκαιρία ότι δεν εμπνέονται από κάποιο κοινό όραμα, ότι οι αναζητήσεις τους είναι ανόμοιες και ακολουθούν καθένας το δικό του δρόμο. Αυτή η άποψη φαίνεται όλο και πιο αλλόκοτη, γιατί όσο περνούν τα χρόνια η ποίησή τους γίνεται όλο και πιο ομοιόμορφη. Με πολύ λίγες εξαιρέσεις, είναι ήδη σχεδόν αδύνατο, να διακρίνουμε προσωπικότητα στις ποιητικές φωνές που ακούγονται.