ΕΥΘΥΜΟΓΡΑΦΗΜΑ
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Άκουσα στην τηλεόραση ένα οικονομικό αναλυτή να λέει ότι «η οικονομία μας είναι ανάπηρη». Ένας υπουργός το εξειδίκευσε λέγοντας ότι «η οικονομία μας είναι κουτσή». Πριν βιαστείτε να λυπηθείτε τη δόλια την οικονομία μας και να θεωρήσετε ότι χρειάζεται…ορθοπαιδική παρέμβαση, επιτρέψτε μου μια μικρή ανάλυση της λέξης «κουτσή», από κοινωνιολογικής και πολιτικής απόψεως.
Οι Λημνιοί έχουν σε μεγάλη εκτίμηση τους κουτσούς, μιας και ο δικός μας θεός Ήφαιστος ήταν κι αυτός κουτσός. Και μην ξεχνούμε ότι είχε για γυναίκα την θεά της ομορφιάς Αφροδίτη. Η κουτσαμάρα στη λημνιακή διάλεκτο έχει διαβαθμίσεις: Κτση, κτσέλα, κτσούδα, κτσούρα, κτσάνα, κουτσούνα, κτσαν’δέλα, κτσάβλα ή κτσος, κτσάβελ’ς, κτσέλος, κούτσαβλος. Οι κουτσοί και οι κουτσές ανέκαθεν φημίζονταν για τις ικανότητές τους γενικώς, αλλά κυρίως είχαν φήμη στο σεξουαλικό τομέα. Είναι γνωστές οι λημνιακές φράσεις «ε, π’ να σε καμ τη δλεια κτσος ραφτ’ς», ή «σαπλίκ’ από γκαβό κι χοζμέτ από κτσο», ή «κτσάβλα - πτσάβλα».
Και μπορεί λόγω της οικονομικής ύφεσης να περιοριστήκαμε σε κτσουδούλια κι σε κτσοχόζμετα, να κυνηγούμε κτσομεροκαματούδια, να είναι κτσος ο μιστός, να κλείσαν ούλα τα κτσομάγαζα, να τραβούμε τα κτσόμαλλά μας, να σηκώνουμε βαρύ φορτιό κι όχι κτσογόμαρο, να κτσοπίνουμ τς πίκρες μας, να κτσοπορεύομ μες στα κτσόσπτα μας, να κτσοπερνούμε τον γκαιρό, να περπατούμε σα κτσοπόδαρ απ’ τ’ νταλντίδα μας, να δηλώνουμε ουλ’ κτσοχέρδες, να χτυπούμε τ’ κτσοκεφάλα μας, να σκεφτόμαστε πώς μας κατήντησαν τα κτσοφρόκαλα οι κτσοκανάτες κι τα κτσαρδέλια, να λέμε αγάντα να βγει η κτσοχρονιά, αλλά δόξα τω Θεώ δεν τρώμε κτσάχερο, και ο κτσοκέφαλος δε κτσαβλίζ αλλά έναι κουτσνάρ κι πουτσνάρ κι ολόρτο κατάρτ, και οι Λημνιές είναι γερές σαν κτσούρες κι κουτσούνες κι όμορφες σα κτσούδες ψεύτ’σες. Μπορεί να μας κάνανε να παγαίνουμ κούτσα – κούτσα, αλλά δε θα κτσαθεί κι ο νους μας. Μπορεί να μας έκαναν τις κουτσουκέλες, ή να τις κάναμε κι εμείς, να μην ακούσαμε τους παλιούς που έλεγαν το καλό το αργαστήρ, θέλει κτσο το νοικοκύρ, μπορεί να μας είχαν για τα γκαρσόνια της Ευρώπης, αλλά δε θα μας βάλουν και την ταμπέλα «ζητείται κουτσός για δουλειές του…ποδαριού». Σηκώστε ψηλά το κεφάλι, δεν είναι καλύτεροι από μας, και παλιότερα τα περάσαμε αυτά και δε φοβηθήκαμε, κι ας τους απαντήσουμε λημνιακά ότι δεν είμαστε ουλ’ κτσούρια, ούτε θα πάμε ουλ’ κτσοι στραβοί στον Αγιομπαντελέμονα, κι ότι δε κτσαίνεται ο γάδαρος από τέτοιο πράμα. Θα τους έλεγα και το «εμείς κούτσα - κούτσα, κι εσείς κλάστε μας…κατιτίς» αλλά όχι, δεν το λέγω.
Συμπέρασμα πορίσματος λοιπόν, και κουτσός να είναι κάποιος δεν πειράζει, γιατί μπορεί να έχει άλλα χαρίσματα, άσε που κάποιον μπορεί να τον νομίζουν κουτσό, αλλά κουτσός να μην είναι. Εδώ μια πραγματική αστεία ιστοριούλα. Ήρθε μια μέρα ένας ασθενής στα επείγοντα του νοσοκομείου που εργάζομαι και ζητούσε ένα γιατρό που δεν θυμόταν το όνομά του, «κάπως γεμάτο, με μουστάκι, κουτσό». Κάπως γεμάτο με μουστάκι έχουμε, του είπαν, αλλά δεν είναι κουτσός. Όχι, όχι, είπε αυτός, ο γιατρός που θέλω είναι κουτσός. Εκείνη την ώρα πήγαινα κι εγώ προς τα επείγοντα. Σημειωτέον ότι λόγω ενός ατυχήματος με μηχανάκι σε μικρή ηλικία, όταν κουραστώ πολύ, ή αλλάξει ο καιρός, με πονά το πόδι και κουτσαίνω λίγο. Αυτό γίνεται όμως σπάνια. Μόλις με είδε ο άρρωστος είπε: «Νάτος ο γιατρός, να, δεν βλέπετε ότι κουτσαίνει; Τόσα χρόνια που τον βλέπω, κουτσό τον ξέρω».
Αγαπητοί αναγνώστες κουτσοευτυχείτε όσο κουτσομπορείτε.
Λεξιλόγιο - επεξηγήσεις:
Σαπλίκ’ από γκαβό κι χοζμέτ από κτσο: Να φοβάσαι ξύλο από μισότυφλο και…σεξ από κουτσό. Και ο λόγος είναι ότι ο γκαβός δεν βλέπει καλά και μπορεί να σου δώσει καμιά με κανένα ραβδί στο κεφάλι και να σε ξεκάνει, ενώ ο κουτσός προσπαθώντας να δώσει κατάλληλη θέση στο πόδι του, κάνει τη σύζευξη πιο…επιτυχή. Το ίδιο ισχύει και για την κουτσή.
Χοζμέτ: Τουρκ. Η εργασία, αλλά και το σεξ.
Κτσοκέφαλος: Ο…πέος (με το ζμπάθειο), λόγω σχήματος κεφαλής.
Νταλντίδα: Η ζάλη, η σύγχυση.
Κτσοφρόκαλα, κτσοκανάτες, κτσαρδέλια: Οι τιποτένοι, οι μηδαμινοί.
Κουτσνάρ. Και πουτσνάρ: Η δημόσια κρήνη. Και η υδρορροή.
Κουτσούνα: 1) Η όμορφη γυναίκα. 2) Ο καρπός του καλαμποκιού, λημνιαστί κοκνάρα. Ολόκληρος ο καρπός, όχι τα σπόρια. Ο καρπός αυτός επιστημονικά (Γεωπονική, Φαρμακολογία του 19ου αι.) λέγεται και…καυλός. 3) Η κούκλα. 4) Η φιγούρα του καραγκιόζη. «Οι φιγούρες είναι καμωμένες απὸ δέρμα, ή χαρτόνι, ή καπλαμά. Οι καραγκιοζοπαίχτες τις λένε απλὰ φιγούρες. Κάποιος χωριάτης, ενενήντα χρονώ, τις απεκάλεσε κουτσούνια ( ίσως η λέξη προέρχεται απὸ την λέξη κούτζα που σημαίνει κούκλα ή ψωμάκι σε σχήμα κούκλας). Η μαρτυρία αυτὴ είναι του καραγκιοζοπαίχτη Π.Μιχόπουλου, που θυμάται ότι η συνάντησή του με τον γέρο έγινε στην Παραμυθιὰ της Ηπείρου, το 1933. Στα κλωστήρια κούτσες λέγανε τις κούκλες του νήματος. Ο Ανδρέας Λασκαράτος χρησιμοποιεί την λέξη κουτσούνα (=κούκλα) στο Ιδοὺ ο άνθρωπος ( 1886)». Ηλίας Πετρόπουλος: «Υπόκοσμος και καραγκόζης».
Κτσούδα: Η κούκλα, η όμορφη σαν κούκλα γυναίκα. Κτσούδες ψεύτ’σες:
Οι όμορφες κούκλες του εμπορίου.
Δευτέρα 2 Ιανουαρίου 2012
Σάββατο 24 Δεκεμβρίου 2011
Γουρτζέλια
ΕΥΘΥΜΟΓΡΑΦΗΜΑ
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Η οικονομική κρίση είναι το αποτέλεσμα λεηλασίας της χώρας από μια κάστα αφιλότιμων μεγαλοκακοποιών, λένε πολλοί κακεντρεχείς και εχθροί βεβαίως των εθνικών μας κυβερνήσεων. Όμως όπως φαίνεται είναι το αποτέλεσμα ενός μελετημένου σχεδίου από τους εμπνευσμένους ηγήτορές μας, για να αφυπνισθούν οι κοιμισμένες δυνάμεις του Έλληνα και να ανθίσει η εφευρετικότητα και η φαντασία του. Αναζητώντας ιδέες για προσαρμογή στην οικονομική δυσπραγία, προτείνουμε την πατροπαράδοτη λημνιακή «αποταμίευση σε είδος» των παραγώγων της σφαγής των χοίρων κατά το μήνα Δεκέμβριο, που ήταν ο καβουρμάς, η λίγδα, η πατσά, τα αντερούδια, τα κόκκαλα στν άρεμ, κλπ. Έτσι, το ταπεινό γουρούνι, λημνιαστί γουρτζέλ’, θα γίνει πηγή ευμάρειας και οικονομικής ανάπτυξης και θα οδηγήσει σε νέες λεωφόρους εθνικής υπερηφάνειας.
Κάθε οικογένεια εκτρέφοντας γουρούνια, όχι μόνο σε ανοιχτούς χώρους αλλά και στα μπαλκόνια και τις ταράτσες, θα γίνει το κύτταρο ενός βιοοικοτεχνικού μοντέλου, πρωτοπόρου παγκοσμίως, ανώτερου κι αυτού της Ινδίας του Βιετνάμ και της Ουγκάντας. Οι Λημνιοί, γνώστες της γουρτζελοτεχνογνωσίας, καβουρμαδοποιίας και τσερβουλοποιίας θα δείξουν το δρόμο της προόδου σε όλη την οικουμένη. Οι φράσεις «μαχαιρών’ ντ γουρτζελιά», «κοβ φασκιές ντ γουρτζελιά», «γυρίζ γουρτζελίσα άντερα», «πτιζ ντ γουρτζελιά με αχ’λιά», «λιανίζ το γουρτζέλ’», από συνώνυμα της απραξίας και αναδουλειάς, θα γίνουν συνώνυμα πρωτοπόρου ανάπτυξης. Οι νέοι που τώρα χωρίς εργασία «βαστούνε το ποδάρ απ’ το γουρτζέλ’» ή «σλογιέντεν σα ντο γουρτζέλ’ π’ θα κλασ’», ή «διαλογιέντεν σα τς παραμονής το γουρτζέλ’» ή «αφκεργιέντεν σα ντο κφο το γουρτζέλ’», θα γίνουν οι επιχειρηματίες της νέας ευρωπαϊκής τάξης. Με την οικονομική γουρτζελοάνθηση θα αφήσουν τα σπίτια γουρτζελοκούμασα και θα φτιάξουν νέες γουρτζελοβίλες, σαν αυτές που έχουν τα ολόρτα γουρτζέλια που μας κυβερνούν. Κανείς δε θα μπορεί πλέον να λέει: «με τα γουρτζέλια αλωνίγ’ς, μερτκό γυρεύ’ς;», ή «το καλύτερο απίδ το τρωγ’ το γουρτζέλ’», ή «το γουρτζέλ’ στ’ λασπ κ’λιέται», ή «οι γουρτζελότιρχες δε γίντεν μετάξ». Ούτε «ζντροφκό γουρτζέλ’ δε μπαχύν’», αφού όλοι οι Ευρωπαίοι θα θέλουν να γίνουν εταίροι και σύντροφοι της γουρτζελοσυντεχνίας.
Οι Έλληνες με πρωτοπόρους τους Λημνιούς, καθοδηγούμενοι από τους υπερήφανους και έντιμους πολιτικούς μας, θα πάρουμε το αίμα μας πίσω, από αυτούς που μας λοιδορούν, «θα τς λιανίσουμ σα ντο γουρτζέλ’», «θα τς φουρέσουμ τ’ γουρτζελιά», «θα τς ταγίζουμ τ’ γουρτζελάρα για χαβιάρ γερενέ», «θα τς λέμε φαγ’ τ’ γουρτζελιού το ζουρνά για να ξεχολιάγ’ς», «θα τς δίνουν τ’ φούσκα απ’ το γουρτζέλ’ να παίζνε» κι στο τέλος α τς λέμε «φαγ’ σκατά κι απόσκατα, φαγ’ κι γουρτζελόσκατα». Ως γουρτζελομεγιστάνες «θα τρώμε σα ντα γουρτζέλια», «θα ρφούμε το φράπεδο σα μπου ρφα το γουρτζέλ’ το τζίρο», «θα γίνουμ από μογάλο γουρτζελοπάζαρο» κι α τς λέμε «τώρα το θκο σ’ το γουρτζέλ’ ψόφσεν». Η καλοπέραση και η καλοφαγία «θα μας καμ σα τς γούρτζελ’», «α πετσάσ’ η γουρτζελοπροβγίδα μας», «α γουρτζελιάσ’ ο ζβέρκλος μας», «κι α μας κοβ η γραβάντα σα μπου κοβ το σκνι το λαιμό τ’ γουρτζελιού». Αφού θα γίνουμε μεγάλοι οικονομικοί παράγοντες «κι η γουρτζελιά μας θα μσκοβολά λεβάντα». Γιατί ως γνωστόν, «κι το γουρτζελοπόδαρο βρωμεί αλλά κάμεν’ όμορφ πατσά». Κι όποιος μας πει «σε γουρτζελίσο τλουμ δε μπιν’ς νερό», εμείς θα του λέμε «μπρε άμα δψας πιν’ς κι απ’ τα λακκούδια».
Πλην της κρεατοπαραγωγής, θα μεγαλουργήσει η τσερβλοϋποδηματοποιία, αν βάλουμε επικεφαλής μόδιστρο - καθηγητή το Γιώρεγ’ το Μπάκακα, καθώς και η αγγειοπλαστική αφού θα χρειάζονται αναρίθμητα κουρούπια για να αποθηκεύεται ο καβουρμάς, η λιγδέλα και οι τσγαρίδες, όπως λέει και το λαϊκό λημνιακό άσμα: «Το γουρτζέλ’ μας το λημνιό / το πουρεύουμ ως θερνό / λίγδα καβουρμάς καθένα / στα κουρπούδια διαρεμζμένα». Και έτσι ενώ μέχρι χθες «κ’μούμαστε με τα τσερβούλια», ή «είχαμ τα τσερβούλια ακόμα στο γωνιαδέλ’», ή μας έλεγαν «ε καμένε τσερβλά», ή «είχαμ μαθ με τα τσερβούλια και μας μποδίζαν τα σκαρπίνια», τώρα θα «νέχουμ τσερβούλια περήφανα κι με τ’ φουντούδα», ή «τσερβούλια με καβαλουρίκ’ ολόγ’ρα» κι θα κάμνομ «μόστρα με το τσερβούλ’».
Η λίγδα και ο καβουρμάς όντας εξαιρετικά αφροδισιακά «θα αναστήσνε το αποκατνό», «θα το κάμνε τρυπάν’ σα τ’ γουρτζελιού», και έτσι οι άντρες «θα κφών.νε το γκαβουρμά», και «θα βάζνε το γουρτζέλ’ στο στενό». Αλλά και οι γυναίκες «θα μελαγ’νεύνε κι δε θα ναγγρίζνε σα γουρτζέλες», αφού «γ’ναίκα δίχως άντρα, γουρτζέλα αμάντριστ’». Η γουρτζελόλιγδα μπορεί να εξάγεται σε όλο τον κόσμο ως φυσικό βιάγκρα με τυπωμένο πάνω στα βαζάκια το τραγουδάκι: «Το λιγδέλ’ το Ζβερδιανό / μπερκετιάζ τ’ αποκατνό / κειο φουσκών’ κι αυγατίζ / κι στου μνι τς Φρουσώς γιουρντίζ». Ή το τραγουδάκι: «Έναι απ’ το γουρτζέλ’ τς Στελιάς / πόσφαξε ο Παπαλιάς / να περάγ’ς ούλο το χ’μώνα / στρωματσάδα παπαρδώνα».
Αγαπητοί αναγνώστες καλές γιορτές. Γουρτζελοευτυχείτε και λιγδοκαβουρμαδομπιμπλώνετε.
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Η οικονομική κρίση είναι το αποτέλεσμα λεηλασίας της χώρας από μια κάστα αφιλότιμων μεγαλοκακοποιών, λένε πολλοί κακεντρεχείς και εχθροί βεβαίως των εθνικών μας κυβερνήσεων. Όμως όπως φαίνεται είναι το αποτέλεσμα ενός μελετημένου σχεδίου από τους εμπνευσμένους ηγήτορές μας, για να αφυπνισθούν οι κοιμισμένες δυνάμεις του Έλληνα και να ανθίσει η εφευρετικότητα και η φαντασία του. Αναζητώντας ιδέες για προσαρμογή στην οικονομική δυσπραγία, προτείνουμε την πατροπαράδοτη λημνιακή «αποταμίευση σε είδος» των παραγώγων της σφαγής των χοίρων κατά το μήνα Δεκέμβριο, που ήταν ο καβουρμάς, η λίγδα, η πατσά, τα αντερούδια, τα κόκκαλα στν άρεμ, κλπ. Έτσι, το ταπεινό γουρούνι, λημνιαστί γουρτζέλ’, θα γίνει πηγή ευμάρειας και οικονομικής ανάπτυξης και θα οδηγήσει σε νέες λεωφόρους εθνικής υπερηφάνειας.
Κάθε οικογένεια εκτρέφοντας γουρούνια, όχι μόνο σε ανοιχτούς χώρους αλλά και στα μπαλκόνια και τις ταράτσες, θα γίνει το κύτταρο ενός βιοοικοτεχνικού μοντέλου, πρωτοπόρου παγκοσμίως, ανώτερου κι αυτού της Ινδίας του Βιετνάμ και της Ουγκάντας. Οι Λημνιοί, γνώστες της γουρτζελοτεχνογνωσίας, καβουρμαδοποιίας και τσερβουλοποιίας θα δείξουν το δρόμο της προόδου σε όλη την οικουμένη. Οι φράσεις «μαχαιρών’ ντ γουρτζελιά», «κοβ φασκιές ντ γουρτζελιά», «γυρίζ γουρτζελίσα άντερα», «πτιζ ντ γουρτζελιά με αχ’λιά», «λιανίζ το γουρτζέλ’», από συνώνυμα της απραξίας και αναδουλειάς, θα γίνουν συνώνυμα πρωτοπόρου ανάπτυξης. Οι νέοι που τώρα χωρίς εργασία «βαστούνε το ποδάρ απ’ το γουρτζέλ’» ή «σλογιέντεν σα ντο γουρτζέλ’ π’ θα κλασ’», ή «διαλογιέντεν σα τς παραμονής το γουρτζέλ’» ή «αφκεργιέντεν σα ντο κφο το γουρτζέλ’», θα γίνουν οι επιχειρηματίες της νέας ευρωπαϊκής τάξης. Με την οικονομική γουρτζελοάνθηση θα αφήσουν τα σπίτια γουρτζελοκούμασα και θα φτιάξουν νέες γουρτζελοβίλες, σαν αυτές που έχουν τα ολόρτα γουρτζέλια που μας κυβερνούν. Κανείς δε θα μπορεί πλέον να λέει: «με τα γουρτζέλια αλωνίγ’ς, μερτκό γυρεύ’ς;», ή «το καλύτερο απίδ το τρωγ’ το γουρτζέλ’», ή «το γουρτζέλ’ στ’ λασπ κ’λιέται», ή «οι γουρτζελότιρχες δε γίντεν μετάξ». Ούτε «ζντροφκό γουρτζέλ’ δε μπαχύν’», αφού όλοι οι Ευρωπαίοι θα θέλουν να γίνουν εταίροι και σύντροφοι της γουρτζελοσυντεχνίας.
Οι Έλληνες με πρωτοπόρους τους Λημνιούς, καθοδηγούμενοι από τους υπερήφανους και έντιμους πολιτικούς μας, θα πάρουμε το αίμα μας πίσω, από αυτούς που μας λοιδορούν, «θα τς λιανίσουμ σα ντο γουρτζέλ’», «θα τς φουρέσουμ τ’ γουρτζελιά», «θα τς ταγίζουμ τ’ γουρτζελάρα για χαβιάρ γερενέ», «θα τς λέμε φαγ’ τ’ γουρτζελιού το ζουρνά για να ξεχολιάγ’ς», «θα τς δίνουν τ’ φούσκα απ’ το γουρτζέλ’ να παίζνε» κι στο τέλος α τς λέμε «φαγ’ σκατά κι απόσκατα, φαγ’ κι γουρτζελόσκατα». Ως γουρτζελομεγιστάνες «θα τρώμε σα ντα γουρτζέλια», «θα ρφούμε το φράπεδο σα μπου ρφα το γουρτζέλ’ το τζίρο», «θα γίνουμ από μογάλο γουρτζελοπάζαρο» κι α τς λέμε «τώρα το θκο σ’ το γουρτζέλ’ ψόφσεν». Η καλοπέραση και η καλοφαγία «θα μας καμ σα τς γούρτζελ’», «α πετσάσ’ η γουρτζελοπροβγίδα μας», «α γουρτζελιάσ’ ο ζβέρκλος μας», «κι α μας κοβ η γραβάντα σα μπου κοβ το σκνι το λαιμό τ’ γουρτζελιού». Αφού θα γίνουμε μεγάλοι οικονομικοί παράγοντες «κι η γουρτζελιά μας θα μσκοβολά λεβάντα». Γιατί ως γνωστόν, «κι το γουρτζελοπόδαρο βρωμεί αλλά κάμεν’ όμορφ πατσά». Κι όποιος μας πει «σε γουρτζελίσο τλουμ δε μπιν’ς νερό», εμείς θα του λέμε «μπρε άμα δψας πιν’ς κι απ’ τα λακκούδια».
Πλην της κρεατοπαραγωγής, θα μεγαλουργήσει η τσερβλοϋποδηματοποιία, αν βάλουμε επικεφαλής μόδιστρο - καθηγητή το Γιώρεγ’ το Μπάκακα, καθώς και η αγγειοπλαστική αφού θα χρειάζονται αναρίθμητα κουρούπια για να αποθηκεύεται ο καβουρμάς, η λιγδέλα και οι τσγαρίδες, όπως λέει και το λαϊκό λημνιακό άσμα: «Το γουρτζέλ’ μας το λημνιό / το πουρεύουμ ως θερνό / λίγδα καβουρμάς καθένα / στα κουρπούδια διαρεμζμένα». Και έτσι ενώ μέχρι χθες «κ’μούμαστε με τα τσερβούλια», ή «είχαμ τα τσερβούλια ακόμα στο γωνιαδέλ’», ή μας έλεγαν «ε καμένε τσερβλά», ή «είχαμ μαθ με τα τσερβούλια και μας μποδίζαν τα σκαρπίνια», τώρα θα «νέχουμ τσερβούλια περήφανα κι με τ’ φουντούδα», ή «τσερβούλια με καβαλουρίκ’ ολόγ’ρα» κι θα κάμνομ «μόστρα με το τσερβούλ’».
Η λίγδα και ο καβουρμάς όντας εξαιρετικά αφροδισιακά «θα αναστήσνε το αποκατνό», «θα το κάμνε τρυπάν’ σα τ’ γουρτζελιού», και έτσι οι άντρες «θα κφών.νε το γκαβουρμά», και «θα βάζνε το γουρτζέλ’ στο στενό». Αλλά και οι γυναίκες «θα μελαγ’νεύνε κι δε θα ναγγρίζνε σα γουρτζέλες», αφού «γ’ναίκα δίχως άντρα, γουρτζέλα αμάντριστ’». Η γουρτζελόλιγδα μπορεί να εξάγεται σε όλο τον κόσμο ως φυσικό βιάγκρα με τυπωμένο πάνω στα βαζάκια το τραγουδάκι: «Το λιγδέλ’ το Ζβερδιανό / μπερκετιάζ τ’ αποκατνό / κειο φουσκών’ κι αυγατίζ / κι στου μνι τς Φρουσώς γιουρντίζ». Ή το τραγουδάκι: «Έναι απ’ το γουρτζέλ’ τς Στελιάς / πόσφαξε ο Παπαλιάς / να περάγ’ς ούλο το χ’μώνα / στρωματσάδα παπαρδώνα».
Αγαπητοί αναγνώστες καλές γιορτές. Γουρτζελοευτυχείτε και λιγδοκαβουρμαδομπιμπλώνετε.
Τρίτη 29 Νοεμβρίου 2011
Πανεπιστήμιο Λήμνου, το σούκερ και το σελαμέτ
ΕΥΘΥΜΟΓΡΑΦΗΜΑ
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Διαβάζω στο Λημνιακό τύπο: «Το Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Λήμνου, (Τ.Ε.ΤΡΟ.ΔΙΑΛ) του Πανεπιστημίου Αιγαίου, μπαίνει στο τρίτο έτος δυναμικά, καθώς σημείωσε στις μονάδες βάσης πτώση 323 μονάδων, που είναι από τις χαμηλότερες πανελλαδικά και η μικρότερη του Πανεπιστημίου Αιγαίου». Εδώ ένας κανονικός άνθρωπος θα ευχόταν «και εις ανώτερα», αλλά υπάρχει κίνδυνος να παρεξηγηθώ, γι’ αυτό, ακολουθώντας και το πνεύμα της εποχής, λέω «παιδιά και εις κατώτερα». Να δείτε πτώση όταν ιδρυθεί με το καλό το «Πανεπιστήμιο τς Κηρνίδας», ή το «Πανεπιστήμιο τς Παλιόπολ’ς».
Παλιά το λέγαμε σαν ανέκδοτο, π.χ. αυτός έχει τελειώσει το «Πανεπιστήμιο τς Γενοβγιούς». Τώρα, νάτα πάρτα. Μέσα στον άκρατο λαϊκισμό του βαθέως σοσιαλισμού και του βαθέως νεο-εταιρισμού, ου μην αλλά και του βλακώδους αριστεροπαπαρισμού, οι φωστήρες πολιτικοί, που μας κατάντησαν στο σημείο που βρισκόμαστε, συνεπικουρούμενοι και από τις τοπικές κομματικές φραγκοφονιάδικες κάστες των οικονομισάριων εμποροϊδιοκτητών, άνοιγαν σε κάθε ράχωνα και κολοπετινίτσα στρατόπεδα και πανεπιστήμια, για την περιφερειακή δήθεν ανάπτυξη. Και καλά τους φαντάρους πάντα τους είχαν σαν κτήνη, αλλά οι φουκαράδες καθηγητές και φοιτητές, τι φταίνε να υφίστανται την ταλαιπωρία και την εκμετάλλευση; Είμαι κακός, ε; Κακός ξεκακός έτσι μου βγαίνει, αλλά μπορεί να κάνω και λάθος. Τέρμα τα μικρόψυχα, πάμε στα ευτράπελα.
Βρέθηκα πριν μήνες στη Λήμνο και πέρασα έξω από το παλιό νηπιαγωγείο, που είχε εγκαταληφθεί λόγω παλαιότητας, αυτό που τώρα είναι το πανεπιστήμιο. Τεράστια χρυσά γράμματα με τον τίτλο πάνω στη χαλακιά. Πλησιάζοντας στην πρόσοψη, σε πρώτο πλάνο ένα άνοιγμα παραθύρου κλεισμένο με ένα σκουριασμένο κοτόσυρμα. Είδα μέσα. Ένα κατώι της συμφοράς, βρώμικο, ελεεινό, προφανώς αποθήκη της προηγούμενης εκατονταετίας, και μέσα ένα απομεινάρι μιας μαντεμένιας παλιάς ξυλόσομπας, από αυτές που είχαμε πριν πενήντα χρόνια στο δημοτικό. Αααα, αναφώνησα, το σούκερ και το σελαμέτ. Πλησίασε ένα ζευγάρι τουριστών και με ρώτησε τι είναι αυτό. Είναι αρχαίο, απάντησα, από την εποχή του σιδήρου. Με έβλεπαν μπερδεμένοι κάνοντας όου, όου!! Τι είναι το σούκερ και το σελαμέτ; Όταν ήμουν μαθητής δημοτικού στην Ατσική, μπαίνοντας ο χειμώνας, ο δάσκαλος μας επιφόρτισε να μεταφέρουμε τρεις ξυλόσομπες, όπως αυτή του ΤΕΤΡΟΔΙΑΛ, από το παλιό σχολείο - αποθήκη στο καινούργιο. Έξι μαθητές, ανά δύο μία σόμπα. Στο δρόμο μας έπεσε η «δική μας» αφού ήταν θεόβαρη και ξεκαυκαλώθηκε το πάνω μέρος της. Εμείς σαν κύριοι ξανατοποθετήσαμε το ξεκολλημένο τμήμα στη θέση του. Φτάνοντας μας είδε κίτρινους από το φόβο μας και μας ρώτησε. -Τς φέρτε σούκερ τς σόμπες; -Ορίστε; Είπαμε. Αυτός μας ρώτησε με δεύτερο τουρκικό. -Τς φέρτε σελαμέτ; Προφανώς αυτές οι λέξεις σημαίνουν «σώος». Μάλιστα, είπαμε. Αυτός δεν πείστηκε, πήγε και τις έλεγξε, είδε την ξεχαρβαλωμένη και αφού δεν λέγαμε ποιος την έριξε, μας πάτησε όλους ένα γενναίο ξυλοφόρτωμα.
Χαίρομαι που η «επαφή» των φοιτητών με την τοπική κοινωνία είναι άριστη, όπως λέει ο φίλος Ηλίας Κότσαλης, που φιλοξενεί τα άρθρα μου. Φαίνεται ότι η περίφημη «λημνιακή φιλοξενία» έχει αναβαθμιστεί πολύ από τότε που ήμουν μαθητής γυμνασίου. Τότε εμάς που είμαστε από τα χωριά, άρα ξένοι, γιαλάμαδους μας ανέβαζαν, κωλοχώριατους μας κατέβαζαν. Θυμάμαι δύο άνθρωποι μας μιλούσαν πρόσχαρα μέσα σε όλη τη Μύρινα, κι αυτοί ήταν και οι δύο Κρητικοί. Ο Σταμάτης Δασκαλάκης ο μπακάλης και ο Χαριτάκης, ο πατέρας του Θοδωρή. Άντε βάλε άλλους δυο-τρεις που ξεχνώ. Οι δε καθηγητές, άσε. Μόνο τα παιδιά των αξιωματικών της χούντας, των γιατρών, των δικηγόρων, και των πλουσίων καλόβλεπαν. Οι άλλοι εις το πυρ το εξώτερον. Πάντως και στα νεότερα χρόνια δεν είδα να κεράσουν ένα καφέ σε ένα φανταράκι ή σε ένα οικονομικό μετανάστη. «Αυτοίν’ παιδέλιεμ οι Καστερνοί έναι αντίχριστ’ μόνε τον παρά προσκ’νούνε, κουρεύνε τ’ αυγό κι πλούνε το μαλλί», έλεγε μια γριά, αλλά αυτά προφανώς είναι υπερβολές. Τέλος πάντων.
Για ένα είμαι απόλυτα σίγουρος. Ότι το συγκεκριμένο τμήμα που ασχολείται με τα τρόφιμα, ήρθε στο σωστό μέρος. Γιατί είναι γνωστό παλαιόθεν ότι και φαγάδες είμαστε, και καλοφαγάδες. Γι’ αυτό είμαστε σα «ζντγιαν’κ’ γαδάρ». Έχω ένα φίλο γιατρό από την Καλαμάτα, που είναι κοντόχοντρος, ίσαμε εκατόν πενήντα οκάδες, να τον «σκιγ’ς με το νυχ’». Όταν πήγε φαντάρος έβαλε μέσον το Σαμαρά που ήταν υπουργός εξωτερικών και τον μετέθεσαν στη Σπάρτη, όπου υπήρχε ένα «τάγμα εκπαιδεύσεως μαγείρων». Φτάνοντας με το «σάκκο – λουκάνικο» στον ώμο, τον προϋπάντησε ένας λοχαγός. «-Τι είσαι εσύ ρε;» «-Ο καινούργιος σας γιατρός κύριε λοχαγέ». Ο λοχαγός πάτησε τα γέλια. Γιατί γελάτε κύριε λοχαγέ; Ρώτησε ο φίλος μου. Και απάντησε ο λοχαγός: «-Τίποτα γιατρέ, αλλά λένε ότι στο στρατό δεν πάει ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση. Αυτό είναι πολύ λάθος».
Πολλά είπαμε. Εύχομαι καλή σχολική χρονιά σε φοιτητές και καθηγητές. Και καλό κουράγιο. Εμείς οι Λημνιοί έχουμε τα στραβά μας, αλλά είμαστε και καλοί. Στους συμπατριώτες μου Λημνιούς ταπεινά μια συμβουλή. Καλοδείτε τους ξένους ανθρώπους και μην τους «γδάρετε». Στη σεβαστή υπουργό παιδείας: Το ΤΕΤΡΟΔΙΑΛ είναι δικής μου έμπνευσης, μπορείτε να το υιοθετήσετε, πάει ασορτί με την κατάσταση στα πανεπιστήμια. Στον κύριο Κώστα: Είδες κύριε Κώστα μου; Ούτε ένα βωμολοχικό. Αλλά στο επόμενο θα βγάλω τα απωθημένα μου. «Γιατί άμα κοψ η πτάνα το ταμήσ’, θα κόψω κι εγώ τα βρωμόλογα». Ωχ με ξέφγεν ένα. Ε, δε μπειράζ. Ευτυχείτε.
Τετάρτη 23 Νοεμβρίου 2011
Γκουβέρνου ου Φρανγκενστάν'ς
ΕΥΘΥΜΟΓΡΑΦΗΜΑ
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Μετά σχεδόν από μια εβδομάδα άγονων συζητήσεων, προέκυψε τελικά η πολυαναμενόμενη κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας. Η Ελλάδα ξαναγέμισε με εθνική υπερηφάνεια, και όλη η υφήλιος…ανακουφίστηκε, αφού υπήρχε κίνδυνος να καταρρεύσει η παγκόσμιος οικονομία. Οι Έλληνες έμπλεοι θερμών συναισθημάτων που η χώρα μας έγινε για μια ακόμα φορά η αιτία να σωθεί η οικουμένη, γιορτάζουν και τραγουδούν. Οι Λημνιοί ενώνουν τη φωνή τους με τη φωνή όλης της γης και αφιερώνουν ένα τραγουδάκι – ύμνο στην νέα κυβέρνηση, στα λημνιά.
Σήμιρα καλά γινν'τούρια
στου λεχδέλ' του κακαβάν'
που η ντόσεν' ουμουρφάδατ'
ξιπιρνά κι τ' Φρανγκενστάν'.
Εν μουγάλου σαν ιλέφας
αργουκίν’του σα ντου μλαρ
ώσαμε να σκώσ’ του ένα
θα βρουμά τ’ άλλο πουδάρ.
Ξιφτρουμένα πα στου ζβέρκλου τ’
τρίγια εχ’ τα κιφαλούδγια
χειρουπόδαρα ντουζίνες
κι ως κατό κουλουμερούδγια.
Του χουρκό του χασιδένιου
του μουρό του ουμουρφούλ’
τσακμακόπετρα μ’ αγκίδες
α μας βαλ’ μες στου τσερβούλ’.
«Είνι δύσκουλους ου δρόμους
μι αψχάρες κι αντριβόλ’»
τν έμαθε μπερντέμ τ’ γκουβέντα
που τζαμπνίζνε οι δγιαβόλ’.
Καλουμάνα εχ’ τν Ιβρώπα
κι μπαμπάδες με τν αράδα
όμους μπάσταρδου δε νέναι
φους θα σωσ’ πάλε τν Ιλλάδα.
Ιλλαδάραμ’ δουξαζμένημ’
Ιλλαδάρα π’ δε μπεθαίν’
στ’ Άδουνη τ’ αρχίδ κριμάσκες
για του ιβρώ του ντερντεμέν’.
Σοσαλιστο-φασιστούδγια
διξιούρες τ’ μπακλαβά
Δμουκρατίγια μας εν πτάνα
σκων’ το μπας κιντί νταβά.
Άμα εν για «ιδιώδη»
ούλοι ας γινούμ κουλμπάνια
ζορ ζορνά μον να μας σώσνε
γοι κηφήναρ κι τ’ αλμπάνια.
Κι ιθνική κι σουτηρίγια
κι ουμουψυχιά κι ινότ
του πουτί ως να κατσ’ τς Μαρίγιας
πα στα τρίγια τ’ Παναγιώτ.
Ζντγιανουέλλην’ ζντγιανουκόμματ
μι του ζήτου στα πανιά
χουρουπδήξτε κι τραγδήστε
σκίζα ως έχ’τε πα στ’ γκανιά.
Λεξιλόγιο
Φρανγκενστάν’ς: Ο Φρανκενστάιν.
Λεχδέλ’: Το νεογέννητο.
Κακαβάν’: Το κακοτερένιο, το άσχημο.
Χουρκό: Το μωρό, το παιδί.
Μπερντέμ: Αμέσως.
Τσερβούλ': Το γουρνοτσάρουχο.
Φους: Αφού.
Αψχάρες κι αντριβόλ’: Αγκάθια.
Ντερντεμένς: Ο κακορίζικος, ο γινατσής.
Κουλμπάνι: Το προσφερόμενο ως θυσία, το πεσκέσι στον άγιο.
Σκίζα: Μούχλιο ψωμί κομμένο σε φέτες και ξεραμένο στον ήλιο.
Κανιά: Η κρεμαστή τάβλα που φύλαγαν τα ψωμιά.
Κυριακή 30 Οκτωβρίου 2011
Η μνα
ΕΥΘΥΜΟΓΡΑΦΗΜΑ
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Μεγάλο ενδιαφέρον προκάλεσε η πρόταση της κ. Παπαρήγα για έξοδο από την ενωμένη Ευρώπη και θέσπιση εθνικού νομίσματος, το οποίο μπορεί να λέγεται δραχμή ή μνα. Η μνα ήταν νόμισμα στην αρχαία Ελλάδα. Ένα τάλαντο ισοδυναμούσε με 60 μνες, 1 μνα με 100 δραχμές, 1 δραχμή με 6 οβολούς και 1 οβολός με 8 χαλκούς. Μία αττική μνα της κλασικής εποχής ζύγιζε περίπου…μισό σημερινό κιλό. Το ενδεχόμενο επαναφοράς της μνας έγινε δεκτό με ενθουσιασμό από τους Λημνιούς και λόγω ευρέως φιλομπολσεβικισμού – μπολσοβίκαρ κι κομμούναρ βουργαροκέφαλ’ – και λόγω συγγένειας προς την αρχαία Ελλάδα, αφού ως γνωστόν η Λήμνος υπήρξε κληρουχία των Αθηναίων στην αρχαιότητα, αλλά και λόγω συνήχησης προς την «άσεμνη λέξη» μνι, ονομασία στα λημνιακά του αιδοίου. Επιπλέον η προσδοκία μεγαλύτερων οικονομικών οφελών δεν αφήνει αδιάφορους τους Λημνιούς, οι οποίοι από αρχαιοτάτων χρόνων αγαπούν ιδιαιτέρως το…λιλί «τζιγγινέδες τ’ κιαρατά, ζγιάζνε πεπέρ», αλλά και το αιδοίον, εξ’ ου και οι προσδιορισμοί μνας, μνούδγιας, μνέργιας, μνέλος, μνούχαβλος, μνοφάς, κλπ. Άλλοι πάλι θεωρούν ότι έτσι που κατάντησε το νόμισμα στην Ελλάδα, το πιο ταιριαστό του όνομα είναι η μνα, «γίν’κε σα μνα από Δευτέρας». Άλλοι πάλι φοβούνται ότι όπως κατήντησε το ευρώ θα καταντήσει και η μνα και θα λέμε «παλιά ήνταν μνάρα, τώρα γίν’κε μνουδ» ή «έχω να δγιω μνα απ’ τα βαφτίσα μ’», ή «πολλές μνες τρογύρω μας, στ’ μπου-ζνάρα μας καμιά».
Όμως οι θιασώτες της επαναφοράς είναι σίγουροι για το κέρδος και στεντορείως τραγουδούν: «Αχελώνα στο μπαγίρ / πιασ’ τη μνα σ’ να δγεις χαγίρ». Θεωρούν ότι σε ένα κόσμο αβεβαιότητας η μνα προσφέρει ασφάλεια, όπως λέει και το αρχαίο λημνιακό άσμα: «Κρύγιο κι αγέρα δε μπορώ / γη μορφομνά σ’ εγώ θαρρώ / θα νεχ’ απανωμδέλα / έχω ένα φόβο να στον πω / νάρτω να μπω γή να μην μπω / θέλω να ζντήξεις έλα». Έχουν δε μεγάλη συγκίνηση και πατριωτική έξαρση: «Αχούμπας που με τζίμπησε / και πόνεσε η καρδγιά μ’ / σαν είδα τη μναρδέλα σ’ / ν’ ανοίγεται μπροστά μ’». Πιστεύουν πως τώρα είναι η ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί, γιατί αυτά τα θέματα δεν είναι να τα αναβάλλεις. «Τώρα που η μνα εχ’ βραζμό / θελ’ γλήγορα γεμάτ’ζμα / γιατί θε να απολοργιάν’ / θα κρυγιώσ’ και θα ξερχάν’». Άσε που η έξοδος απ’ το ευρώ μάλλον είναι βέβαιη και η είσοδος στη μνα αναπόφευκτη: «Ποδάργια μ’ πορπατείτε / κωλέργια μ’ τρέμετε / και μνα μ’ καμαρωμέν’ / η ώρα σ’ έρχεται».
Υπάρχουν ωστόσο διιστάμενες απόψεις. Άλλοι λένε πως πρέπει να αναλάβουμε τις ευθύνες μας, να πληρώσουμε ότι χρωστούμε και να αφήσουμε κατά μέρος την οκνηρία και να μην το πάμε όπως το λαϊκό άσμα: «Τς ακνιαρούς η μπελονιά / τρεις πθαμούκλες τη βολά / τρεις πθαμούκλες κι γη μνα /
θελ’ ζοβγάρζμα με δυο νια». Ιδιαίτερο σκεπτικισμό προκαλεί το ότι η πρόταση προέρχεται από τους πάλαι ποτέ φιλοσοβιετικούς κομμουνιστές, άρα βάλε με το νου σου τι σκοπό έχουν: «Όποιος ρωτά κι για τη μνα / πώς έναι η φορεσά τς / γύρω τρογύρω γούνωμα / κιν’κάτ έναι η καρδιά τς».
Όμως και οι εθνικιστές είναι υπέρ της μνας τη μία ημέρα, άσχετα αν την άλλη είναι κατά. «Απάνου στη γαλάζα μνα / ένα σταυρό α βάλουμ / βόγ’θγεια που Θο κι αγιουφόρ / κι κουμμάτ απ’ τς κουκλουφόρ». Οι της συντηρητικής παράταξης δεν παίρνουν σαφή θέση αναμένοντας τις εξελίξεις στα σίγουρα: «Πέσε πίτα να σε πιάσω / κι συ μνα μ’ να σε ξεσάσω». Οι σοσιαλιστές είναι αταλάντευτοι υπέρ του ευρώ, θεωρώντας ότι η επαναφορά της μνας είναι άκρως επικίνδυνη: «Η μνα σ’ εν σα γκατσνόποδας / κι ως τ’ βάζω μες στη βλη μ’ / κεντρώνεται και ξπάζεται / κι κόβεται η χολή μ’».
Τέλος πάντων, οι Έλληνες έχουν μεγάλο πόνο τελευταία και δεν γνωρίζουν τι να κάνουν: «Τι να καμω αχ μανά μ’ / που με πόνεσε η μνα μ’». Έχουν μπεζερίσει από τις συνεχείς υποδείξεις και οδηγίες και θα ξεσπαθώσουν καμιά μέρα στέλνοντας στο διάλο το ευρώ, υιοθετώντας τη μνα: «Καθογ’δγιά κι καθογίδγιο / κι τν επαύριγιο το ίδιο / δε βαστώ αλλ’ ορμηνειά / φέρτε γλήγορα τη μνα». Όμως και οι δανειστές έχουν τα δίκια τους και θέλουν κι αυτοί κάποια ανταλλάγματα: «Σα μ’ αγαπάς και με πονάς / σήκω ντ μποδιά σ’ να δγιω τη μνα σ’». Σε κάθε περίπτωση πάντως, από μόνη της η μνα δε θα μας σώσει αν συνεχίσουμε τις αθλιότητες που κάναμε έως τώρα, πιστεύοντας ότι εμείς θα…αεριζόμαστε και οι άλλοι θα εργάζονται και θα μας σώζουν, συμφώνως προς το αρχαϊκό λαϊκό άσμα: «Κλαν’ η μνα το Σάββατο / με το μεροκάματο / τς άλλες μέρες τζάμπα δλευ’ / και τς κλανίδες ούλες τς φλευ’ / κώλος έναι βουβαμένος / στο σελτέ αναπαμένος».
Αγαπητοί αναγνώστες ευτυχείτε. Αν δεν τη βγάλουμε καθαρή με το ευρώ, έχουμε εναλλακτική λύση τη μνα, που από καταβολής κόσμου είχε τεράστια δύναμη, εξ ου και το: «Η μνα σέρεν’ καράβ». Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει: «Ανάγκ’ που τν εχ’ η Μαριγιά / σα τ’ νεχ’ τη μνα τς καρμαυριγιά». Ξαναευτυχείτε.
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Μεγάλο ενδιαφέρον προκάλεσε η πρόταση της κ. Παπαρήγα για έξοδο από την ενωμένη Ευρώπη και θέσπιση εθνικού νομίσματος, το οποίο μπορεί να λέγεται δραχμή ή μνα. Η μνα ήταν νόμισμα στην αρχαία Ελλάδα. Ένα τάλαντο ισοδυναμούσε με 60 μνες, 1 μνα με 100 δραχμές, 1 δραχμή με 6 οβολούς και 1 οβολός με 8 χαλκούς. Μία αττική μνα της κλασικής εποχής ζύγιζε περίπου…μισό σημερινό κιλό. Το ενδεχόμενο επαναφοράς της μνας έγινε δεκτό με ενθουσιασμό από τους Λημνιούς και λόγω ευρέως φιλομπολσεβικισμού – μπολσοβίκαρ κι κομμούναρ βουργαροκέφαλ’ – και λόγω συγγένειας προς την αρχαία Ελλάδα, αφού ως γνωστόν η Λήμνος υπήρξε κληρουχία των Αθηναίων στην αρχαιότητα, αλλά και λόγω συνήχησης προς την «άσεμνη λέξη» μνι, ονομασία στα λημνιακά του αιδοίου. Επιπλέον η προσδοκία μεγαλύτερων οικονομικών οφελών δεν αφήνει αδιάφορους τους Λημνιούς, οι οποίοι από αρχαιοτάτων χρόνων αγαπούν ιδιαιτέρως το…λιλί «τζιγγινέδες τ’ κιαρατά, ζγιάζνε πεπέρ», αλλά και το αιδοίον, εξ’ ου και οι προσδιορισμοί μνας, μνούδγιας, μνέργιας, μνέλος, μνούχαβλος, μνοφάς, κλπ. Άλλοι πάλι θεωρούν ότι έτσι που κατάντησε το νόμισμα στην Ελλάδα, το πιο ταιριαστό του όνομα είναι η μνα, «γίν’κε σα μνα από Δευτέρας». Άλλοι πάλι φοβούνται ότι όπως κατήντησε το ευρώ θα καταντήσει και η μνα και θα λέμε «παλιά ήνταν μνάρα, τώρα γίν’κε μνουδ» ή «έχω να δγιω μνα απ’ τα βαφτίσα μ’», ή «πολλές μνες τρογύρω μας, στ’ μπου-ζνάρα μας καμιά».
Όμως οι θιασώτες της επαναφοράς είναι σίγουροι για το κέρδος και στεντορείως τραγουδούν: «Αχελώνα στο μπαγίρ / πιασ’ τη μνα σ’ να δγεις χαγίρ». Θεωρούν ότι σε ένα κόσμο αβεβαιότητας η μνα προσφέρει ασφάλεια, όπως λέει και το αρχαίο λημνιακό άσμα: «Κρύγιο κι αγέρα δε μπορώ / γη μορφομνά σ’ εγώ θαρρώ / θα νεχ’ απανωμδέλα / έχω ένα φόβο να στον πω / νάρτω να μπω γή να μην μπω / θέλω να ζντήξεις έλα». Έχουν δε μεγάλη συγκίνηση και πατριωτική έξαρση: «Αχούμπας που με τζίμπησε / και πόνεσε η καρδγιά μ’ / σαν είδα τη μναρδέλα σ’ / ν’ ανοίγεται μπροστά μ’». Πιστεύουν πως τώρα είναι η ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί, γιατί αυτά τα θέματα δεν είναι να τα αναβάλλεις. «Τώρα που η μνα εχ’ βραζμό / θελ’ γλήγορα γεμάτ’ζμα / γιατί θε να απολοργιάν’ / θα κρυγιώσ’ και θα ξερχάν’». Άσε που η έξοδος απ’ το ευρώ μάλλον είναι βέβαιη και η είσοδος στη μνα αναπόφευκτη: «Ποδάργια μ’ πορπατείτε / κωλέργια μ’ τρέμετε / και μνα μ’ καμαρωμέν’ / η ώρα σ’ έρχεται».
Υπάρχουν ωστόσο διιστάμενες απόψεις. Άλλοι λένε πως πρέπει να αναλάβουμε τις ευθύνες μας, να πληρώσουμε ότι χρωστούμε και να αφήσουμε κατά μέρος την οκνηρία και να μην το πάμε όπως το λαϊκό άσμα: «Τς ακνιαρούς η μπελονιά / τρεις πθαμούκλες τη βολά / τρεις πθαμούκλες κι γη μνα /
θελ’ ζοβγάρζμα με δυο νια». Ιδιαίτερο σκεπτικισμό προκαλεί το ότι η πρόταση προέρχεται από τους πάλαι ποτέ φιλοσοβιετικούς κομμουνιστές, άρα βάλε με το νου σου τι σκοπό έχουν: «Όποιος ρωτά κι για τη μνα / πώς έναι η φορεσά τς / γύρω τρογύρω γούνωμα / κιν’κάτ έναι η καρδιά τς».
Όμως και οι εθνικιστές είναι υπέρ της μνας τη μία ημέρα, άσχετα αν την άλλη είναι κατά. «Απάνου στη γαλάζα μνα / ένα σταυρό α βάλουμ / βόγ’θγεια που Θο κι αγιουφόρ / κι κουμμάτ απ’ τς κουκλουφόρ». Οι της συντηρητικής παράταξης δεν παίρνουν σαφή θέση αναμένοντας τις εξελίξεις στα σίγουρα: «Πέσε πίτα να σε πιάσω / κι συ μνα μ’ να σε ξεσάσω». Οι σοσιαλιστές είναι αταλάντευτοι υπέρ του ευρώ, θεωρώντας ότι η επαναφορά της μνας είναι άκρως επικίνδυνη: «Η μνα σ’ εν σα γκατσνόποδας / κι ως τ’ βάζω μες στη βλη μ’ / κεντρώνεται και ξπάζεται / κι κόβεται η χολή μ’».
Τέλος πάντων, οι Έλληνες έχουν μεγάλο πόνο τελευταία και δεν γνωρίζουν τι να κάνουν: «Τι να καμω αχ μανά μ’ / που με πόνεσε η μνα μ’». Έχουν μπεζερίσει από τις συνεχείς υποδείξεις και οδηγίες και θα ξεσπαθώσουν καμιά μέρα στέλνοντας στο διάλο το ευρώ, υιοθετώντας τη μνα: «Καθογ’δγιά κι καθογίδγιο / κι τν επαύριγιο το ίδιο / δε βαστώ αλλ’ ορμηνειά / φέρτε γλήγορα τη μνα». Όμως και οι δανειστές έχουν τα δίκια τους και θέλουν κι αυτοί κάποια ανταλλάγματα: «Σα μ’ αγαπάς και με πονάς / σήκω ντ μποδιά σ’ να δγιω τη μνα σ’». Σε κάθε περίπτωση πάντως, από μόνη της η μνα δε θα μας σώσει αν συνεχίσουμε τις αθλιότητες που κάναμε έως τώρα, πιστεύοντας ότι εμείς θα…αεριζόμαστε και οι άλλοι θα εργάζονται και θα μας σώζουν, συμφώνως προς το αρχαϊκό λαϊκό άσμα: «Κλαν’ η μνα το Σάββατο / με το μεροκάματο / τς άλλες μέρες τζάμπα δλευ’ / και τς κλανίδες ούλες τς φλευ’ / κώλος έναι βουβαμένος / στο σελτέ αναπαμένος».
Αγαπητοί αναγνώστες ευτυχείτε. Αν δεν τη βγάλουμε καθαρή με το ευρώ, έχουμε εναλλακτική λύση τη μνα, που από καταβολής κόσμου είχε τεράστια δύναμη, εξ ου και το: «Η μνα σέρεν’ καράβ». Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει: «Ανάγκ’ που τν εχ’ η Μαριγιά / σα τ’ νεχ’ τη μνα τς καρμαυριγιά». Ξαναευτυχείτε.
Πέμπτη 27 Οκτωβρίου 2011
Του ιφέδρου κι του μουνίμου
ΕΥΘΥΜΟΓΡΑΦΗΜΑ
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Τον τελευταίο καιρό ακούμε για την «εργασιακή εφεδρεία» στο δημόσιο, στα πλαίσια μείωσης των κρατικών δαπανών, που σημαίνει την απόλυση αριθμού δημοσίων υπαλλήλων, αφού τους αποζημιώσουν για ένα έτος με κάποιο ποσόν. Προχθές άκουσα στην τηλεόραση να αποκαλούν «εφέδρους», τους προς απόλυση υπαλλήλους. Μπήκα στον κόπο να ψάξω λίγο τα ετυμολογικά αυτών των λέξεων και επιτρέψτε μου μια μικρή ανάλυση από λημνιακής και πολιτικής σκοπιάς. Έφεδρος, από τις λέξεις επί + έδρα. Αυτός που βρίσκεται σε αναμονή για να κληθεί σε περίπτωση επιστράτευσης, αυτός που αντικαθιστά κάποιον, αυτός που δεν βρίσκεται στην πρώτη γραμμή δράσης. Έδρα μπορεί να είναι το βάθρο, η βάση κάποιου, το γήπεδο μιας ομάδας, το αξίωμα όπως του βουλευτή του καθηγητή, κλπ. Σημαίνει όμως και τον πρωκτό, κοινώς κώλο.
Οι πολιτικοί μας ως καλοί άνθρωποι, γέμισαν το δημόσιο στα πλαίσια ευσπλαχνίας, με δικούς τους ανθρώπους, πέραν κάθε αξιοκρατίας, κατά το λημνιακόν «κουμματικοί κουπρόσκ’λαρ». Αυτοί οι επί-εδροι - έφεδροι δεν κάθισαν ωστόσο στον δικό μας κώλο, αλλά στο δικό τους. Η τρόικα θεωρεί ότι κάθισαν στο σβέρκο των υπολοίπων και διαμηνύει στους πολιτικούς «να κόψνε το ζβέρκο τς κι να τς διώξνε» αλλιώς οι τροϊκάνοι «θα τς κόψνε το γκώλο», συγνώμην, την έδρα ήθελα να πω. Η εργασιακή έδρα που κατείχαν οι υπάλληλοι μάλλον τους ήρθε φτηνά, γιατί ενώ «έδιναν και κώλο» για να την πάρουν, τελικά έδωσαν μόνο τη ψήφο τους. Στους πολιτικούς ήρθε τζάμπα, γιατί τα ρουσφέτια τα έκαναν με «δαν’κά κι ως φαίνεται αγύρστα». Κι ενώ τώρα οι άμοιροι υπάλληλοι μένουν άνεργοι και τσιτσιρίζονται, των πολιτικών η…έδρα δεν ιδρώνει και πολύ, αφού ισχύει το γνωστόν λημνιακόν «εκατό ξλιες σε ξένο κώλο». Κανονικά τώρα τους απολυόμενους πρέπει να τους λένε ύφεδρους και όχι έφεδρους, γιατί ενώ μέχρι τώρα ήταν επί του κώλου, ξαφνικά τοποθετήθηκαν υπό τον κώλο, τουτέστιν μέσα στα σκατά, έγιναν δε από ευνοημένοι, «υπάλληλοι του κώλου». Μπορούμε να πούμε ότι η βουλευτική έδρα – κώλος, στηριζόταν από τις έδρες – κώλους των ψηφοφόρων, δια να επαληθευθεί το λημνιακό ρητό «κώλο δίνω, κώλο διν’ς / συ κερνάς μα κι συ πιν’ς».
Άλλη αρχαία έννοια του εφεδρεύω είναι το επωάζω, δηλαδή κλωσσώ τα αυγά. Αυτό ταιριάζει και με τη σημερινή κατάσταση, αφού πολλοί από τους εφεδρεύοντες κλωσσούσαν τα αυγά τους, δηλαδή τους όρχεις τους. Ένα αρχαίο παιδικό παιχνίδι ήταν ο εφεδρισμός, κατά το οποίο ένα παιδί σημάδευε με πέτρα, μια άλλη πέτρα σε απόσταση κι αν δεν την πετύχαινε, φόρτωνε το παιδί που την πέτυχε στα νώτα του, στην έδρα του δηλαδή και το πήγαινε καβαλέρα από τη θέση βολής στη θέση του στόχου. Η πολιτική όπως ασκείται μοιάζει με τον παιδικό εφεδρισμό, με μια διαφορά, ο αστοχών πολιτικός δε φορτώνεται τον συμπαίχτη. Αυτό βέβαια μπορεί να αλλάξει ανά πάσα ώρα και στιγμή, γιατί κατά μία διαβολική σύμπτωση η λέξη έδρα, π.χ. βουλευτική έδρα, έχει την ίδια ρίζα με τη λέξη εδώλιο, π.χ. εδώλιο του κατηγορουμένου και η λέξη καθέδρα την ίδια ρίζα με τη λέξη έδαφος.
Στη γυμναστική θυμάμαι την εδραία θέση (ο γυμναζόμενος καθιστός, με το σώμα σε ορθία γωνία). Αυτή η εδραία θέση, η σταθερή, η ακλόνητη, στις μέρες μας τείνει να μετατραπεί σε γονατοαγκωνιαία, ή λημνιαστί τουρλοκωλιαστή, μακριγιά πο μας.
Κατά το λεξικό του Σουΐδα, ο Θουκυδίδης αποκαλούσε τον κώλο «μονήν». «Έδραν. Την μονήν είρηκεν Θουκυδίδης, καλούσιν και το μέρος του σώματος, ως ημείς έδραν».
Αυτό βρίσκει πλήρη αντιστοιχία στις μέρες μας: «Το μαναστήρ νάναι καλά, ειδεμή από καλογέρ…». Ταυτόσημο είναι και το του γνωστού ανεκδότου: «Κωλ’ υπάρχνε, φράγκα δεν υπάρχνε». Σοβαρά τώρα. Αγαπητοί φίλοι που δεν σας έλαχε ο κλήρος της…εφεδρείας, συμπονέστε τους φουκαράδες, που θα μείνουν άνεργοι. Μια θέση δουλειάς τη δικαιούται ο κάθε άνθρωπος. Άφήστε που μπορεί να ίσχύσει για τον οποιοδήποτε το παρακάτω λημνιό ρητό: «άμα καίγεται ο κώλος τ’ γείτονα, μπάντεχε κι το θκο σ΄».
Και μια ιστοριούλα για το τέλος. Αμέσως μετά τη γερμανική κατοχή, στην Καρδίτσα παρήλαυνε ο εφεδρικός ΕΛΑΣ. Ένας που παρακολουθούσε την παρέλαση χειροκροτούσε και φώναζε στεντορείως, «ζήτου του ιφέδρου, ζήτου του ιφέδρου». Μια γυναίκα προφανώς πλακατζού, του είπε: «μπρε γκμπάρε, οχ’ ζήτου μόνε του ιφέδρου, ζήτου κι μουνίμου του μαύρου». Ευτυχείτε και μόνιμοι και έφεδροι.
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Τον τελευταίο καιρό ακούμε για την «εργασιακή εφεδρεία» στο δημόσιο, στα πλαίσια μείωσης των κρατικών δαπανών, που σημαίνει την απόλυση αριθμού δημοσίων υπαλλήλων, αφού τους αποζημιώσουν για ένα έτος με κάποιο ποσόν. Προχθές άκουσα στην τηλεόραση να αποκαλούν «εφέδρους», τους προς απόλυση υπαλλήλους. Μπήκα στον κόπο να ψάξω λίγο τα ετυμολογικά αυτών των λέξεων και επιτρέψτε μου μια μικρή ανάλυση από λημνιακής και πολιτικής σκοπιάς. Έφεδρος, από τις λέξεις επί + έδρα. Αυτός που βρίσκεται σε αναμονή για να κληθεί σε περίπτωση επιστράτευσης, αυτός που αντικαθιστά κάποιον, αυτός που δεν βρίσκεται στην πρώτη γραμμή δράσης. Έδρα μπορεί να είναι το βάθρο, η βάση κάποιου, το γήπεδο μιας ομάδας, το αξίωμα όπως του βουλευτή του καθηγητή, κλπ. Σημαίνει όμως και τον πρωκτό, κοινώς κώλο.
Οι πολιτικοί μας ως καλοί άνθρωποι, γέμισαν το δημόσιο στα πλαίσια ευσπλαχνίας, με δικούς τους ανθρώπους, πέραν κάθε αξιοκρατίας, κατά το λημνιακόν «κουμματικοί κουπρόσκ’λαρ». Αυτοί οι επί-εδροι - έφεδροι δεν κάθισαν ωστόσο στον δικό μας κώλο, αλλά στο δικό τους. Η τρόικα θεωρεί ότι κάθισαν στο σβέρκο των υπολοίπων και διαμηνύει στους πολιτικούς «να κόψνε το ζβέρκο τς κι να τς διώξνε» αλλιώς οι τροϊκάνοι «θα τς κόψνε το γκώλο», συγνώμην, την έδρα ήθελα να πω. Η εργασιακή έδρα που κατείχαν οι υπάλληλοι μάλλον τους ήρθε φτηνά, γιατί ενώ «έδιναν και κώλο» για να την πάρουν, τελικά έδωσαν μόνο τη ψήφο τους. Στους πολιτικούς ήρθε τζάμπα, γιατί τα ρουσφέτια τα έκαναν με «δαν’κά κι ως φαίνεται αγύρστα». Κι ενώ τώρα οι άμοιροι υπάλληλοι μένουν άνεργοι και τσιτσιρίζονται, των πολιτικών η…έδρα δεν ιδρώνει και πολύ, αφού ισχύει το γνωστόν λημνιακόν «εκατό ξλιες σε ξένο κώλο». Κανονικά τώρα τους απολυόμενους πρέπει να τους λένε ύφεδρους και όχι έφεδρους, γιατί ενώ μέχρι τώρα ήταν επί του κώλου, ξαφνικά τοποθετήθηκαν υπό τον κώλο, τουτέστιν μέσα στα σκατά, έγιναν δε από ευνοημένοι, «υπάλληλοι του κώλου». Μπορούμε να πούμε ότι η βουλευτική έδρα – κώλος, στηριζόταν από τις έδρες – κώλους των ψηφοφόρων, δια να επαληθευθεί το λημνιακό ρητό «κώλο δίνω, κώλο διν’ς / συ κερνάς μα κι συ πιν’ς».
Άλλη αρχαία έννοια του εφεδρεύω είναι το επωάζω, δηλαδή κλωσσώ τα αυγά. Αυτό ταιριάζει και με τη σημερινή κατάσταση, αφού πολλοί από τους εφεδρεύοντες κλωσσούσαν τα αυγά τους, δηλαδή τους όρχεις τους. Ένα αρχαίο παιδικό παιχνίδι ήταν ο εφεδρισμός, κατά το οποίο ένα παιδί σημάδευε με πέτρα, μια άλλη πέτρα σε απόσταση κι αν δεν την πετύχαινε, φόρτωνε το παιδί που την πέτυχε στα νώτα του, στην έδρα του δηλαδή και το πήγαινε καβαλέρα από τη θέση βολής στη θέση του στόχου. Η πολιτική όπως ασκείται μοιάζει με τον παιδικό εφεδρισμό, με μια διαφορά, ο αστοχών πολιτικός δε φορτώνεται τον συμπαίχτη. Αυτό βέβαια μπορεί να αλλάξει ανά πάσα ώρα και στιγμή, γιατί κατά μία διαβολική σύμπτωση η λέξη έδρα, π.χ. βουλευτική έδρα, έχει την ίδια ρίζα με τη λέξη εδώλιο, π.χ. εδώλιο του κατηγορουμένου και η λέξη καθέδρα την ίδια ρίζα με τη λέξη έδαφος.
Στη γυμναστική θυμάμαι την εδραία θέση (ο γυμναζόμενος καθιστός, με το σώμα σε ορθία γωνία). Αυτή η εδραία θέση, η σταθερή, η ακλόνητη, στις μέρες μας τείνει να μετατραπεί σε γονατοαγκωνιαία, ή λημνιαστί τουρλοκωλιαστή, μακριγιά πο μας.
Κατά το λεξικό του Σουΐδα, ο Θουκυδίδης αποκαλούσε τον κώλο «μονήν». «Έδραν. Την μονήν είρηκεν Θουκυδίδης, καλούσιν και το μέρος του σώματος, ως ημείς έδραν».
Αυτό βρίσκει πλήρη αντιστοιχία στις μέρες μας: «Το μαναστήρ νάναι καλά, ειδεμή από καλογέρ…». Ταυτόσημο είναι και το του γνωστού ανεκδότου: «Κωλ’ υπάρχνε, φράγκα δεν υπάρχνε». Σοβαρά τώρα. Αγαπητοί φίλοι που δεν σας έλαχε ο κλήρος της…εφεδρείας, συμπονέστε τους φουκαράδες, που θα μείνουν άνεργοι. Μια θέση δουλειάς τη δικαιούται ο κάθε άνθρωπος. Άφήστε που μπορεί να ίσχύσει για τον οποιοδήποτε το παρακάτω λημνιό ρητό: «άμα καίγεται ο κώλος τ’ γείτονα, μπάντεχε κι το θκο σ΄».
Και μια ιστοριούλα για το τέλος. Αμέσως μετά τη γερμανική κατοχή, στην Καρδίτσα παρήλαυνε ο εφεδρικός ΕΛΑΣ. Ένας που παρακολουθούσε την παρέλαση χειροκροτούσε και φώναζε στεντορείως, «ζήτου του ιφέδρου, ζήτου του ιφέδρου». Μια γυναίκα προφανώς πλακατζού, του είπε: «μπρε γκμπάρε, οχ’ ζήτου μόνε του ιφέδρου, ζήτου κι μουνίμου του μαύρου». Ευτυχείτε και μόνιμοι και έφεδροι.
Τρίτη 11 Οκτωβρίου 2011
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΟΨΕΩΣ
Ρετσινολαδιές μπροστά από τα επείγοντα του νοσοκομείου Λήμνου
ΕΥΘΥΜΟΓΡΑΦΗΜΑ
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Σήμερα θα κάνω το χατήρι του κυρίου Κώστα, που δε θέλει να γράφω αυτά τα αρσίζικα και βωμολοχικά, αλλά θέματα ηθικής, πατριωτικής, ή ιατρικής φύσεως. Αρχίζω λοιπόν με ένα ιατρικό θέμα, κόβοντας τώρα το τριάντα τοις εκατό των βρωμόλογων, όπως γίνεται στους μισθούς, θα φτάσω δε σε μηδενικά βωμολοχικά όταν το έλλειμμα του προϋπολογισμού μηδενιστεί. Την αφορμή μου έδωσαν κάτι φυτά που είναι φυτεμένα στα παρτέρια, που βρίσκονται μπροστά από τα επείγοντα του νοσοκομείου Λήμνου. Είναι τεράστια, πάνω από δυόμισυ μέτρα το καθένα, όμορφα, που προϊόντος του χρόνου παίρνουν μια κοκκινωπή απόχρωση, κάνουν δε σπόρους σαν πετραδέλες με στίγματα επάνω. Όποιον κι αν ρώτησα στη Μύρινα, δεν γνώριζε το όνομα του φυτού. Έψαξα λοιπόν στο διαδίκτυο και βρήκα ότι το φυτό λέγεται ρίκινος ο κοινός, ή κρότων, κοινώς ρετσινολαδιά. Από επιτόπια λαογραφική έρευνα στα ορεινά προάστεια, Σαρδές και Κάσπακα, έμαθα ότι το φυτό στη Λήμνο το λένε κολοκοκκιά, χεζόδεντρο, τσλάρα, ή σκατοβρωμούσα. Από τους σπόρους αυτού του φυτού βγαίνει το ρετσινόλαδο, το γνωστό καθαρτικό με την αηδιαστική γεύση. Κι εγώ ο αδαής που νόμιζα ότι το ρετσινόλαδο βγαίνει από το ρετσίνι.
Μια σειρά συνειρμών και συσχετίσεων γεννήθηκαν μέσα στο λημνιακό ξεροκέφαλό μου, που θα μοιραστώ μαζί σας, βοηθώντας ταυτόχρονα και στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Σκέφτηκα ότι μπορούν να ποτίζουν με το αφέψημα των σπόρων του φυτού τους ασθενείς, που έχουν δυσκοιλιότητα, γλυτώνοντας τα φάρμακα. Αν επεκτείνουν τη χρήση του σε όλους τους ασθενείς, το κέρδος θα είναι μεγαλύτερο, αφού αυτοί που είναι ρέζιγοι θα ξεμποστανίσουν και το κράτος θα γλυτώσει του κόσμου τις συντάξεις. Αφήνοντας οι γέροι τις περιουσίες τους στους συγγενείς τους, θα κινηθεί η οικονομία. Έτσι όταν οι ασθενείς θα βνιάζνε, ποτσκαλιάζνε, ξεκαζανιάζνε και τσλαρίζνε αρειμανίως, ικανοποιούνται και οι δύο σχολές οικονομικής θεωρίας, και της κυβέρνησης για περιορισμό των δαπανών και της αντιπολίτευσης για ανάπτυξη. Υπάρχουν βέβαια και μικρά μειονεκτήματα για την κυβέρνηση, αφού όπως λέει και η λημνιακή θυμοσοφία «άρχτο σκατό, ακόμα φαγί λογαριάζεται» και «μη χεγ’ς, να μη πναγ’ς», ή για την αξιωματική αντιπολίτευση, αφού «άμα σ’ ερτ να τάξεις, φάγε καλύτερα ένα σκατό», ή για την αριστερή αντιπολίτευση, αφού «όποιος μόνε μλα, ή μόνε χεζ, δε γκουράζεται» ή για την ακροδεξιά αντιπολίτευση, αφού «πότε τα λέγω σκατά, πότε μελεμενιά».
Οι παλιότεροι θα θυμούνται ότι το Σεπτέμβριο που τέλειωναν οι αγροτικές δουλειές η οικογένεια ακολουθούσε απαρεγκλίτως μια ομαδική κούρα με το πότισμα μισού μπουκαλιού ρετσινόλαδου, στον καθένα. Μόνο η μητέρα δεν έπινε εκείνη τη μέρα, για να προσέχει τα υπόλοιπα μέλη, που μισολιπόθυμα από το ατελείωτο τσιλιαρτό κείτονταν στο πάτωμα. Η μητέρα έβραζε ένα πετναρούδ και πότιζε το ζουμί σε όλους, μην πάνε…αδιάβαστοι. Ακολουθούσε από την επαύριο μια δεκαήμερη κούρα με λήψη κινίνου για να δέσει το πράγμα. Αυτό γινόταν για να μη μας «τναξ ο ρίγος», δηλαδή ο πυρετός, η ελονοσία. Μετά είμαστε γεροί σαν τον κρόμδαρο. Προτείνω λοιπόν να εφαρμοσθεί αυτό το ρέμεντι σε όλο τον πληθυσμό, κι αν ξαναπατήσει κάποιος στο νοσοκομείο να μου τρυπήσετε τη μύτη. Έτσι τα περίφημα δυσβάστακτα κονδύλια για την υγεία, σχεδόν θα μηδενιστούν.
Η φύτευση της ρετσινολαδιάς μπορεί να είναι υλοποίηση πολιτικού σχεδιασμού, με τη σκέψη ότι μπαίνοντας ο ασθενής στο νοσοκομείο και αντικρύζοντας το φυτό θα σκεφθεί «το χέσμο με τ’ γκαλημέρα» ή «σκατένια υγεία να μπαντέχω» ή «θα με κάμνε να μ’ ερτ τσίλα». Η ρετσινολαδιά θα μπορούσε να είναι πηγή μηνυμάτων από όλα τα πρόσωπα της πολιτικής επικαιρότητας. Από τον συμπαθέστατο πρωθυπουργό «πήρτε τα καλά μ’, φάτε και τα σκατά μ’», του πληθωρικότατου κ. Βενιζέλου «θα σας κάμω να σας παγ’ χαρντάλ’», του πρακτικού στη θεωρία κ. Σαμαρά «τα θκα μ’ τα σκατά μυρίζνε κανέλλα», των επαναστατικών κας Παπαρήγα και κ. Τσίπρα «να γίν.νε ούλα σκατά», και του δυναμικού κ. Καρατζαφέρη «τουλάστο δε νεχ’ ραβδί και πάγο όπως επί Μεταξά». Επίσης από τους «εργαζομένους» στο νοσοκομείο, που αποτελούν περίπου το μισό πληθυσμό της Λήμνου «καλύτερα δεκεί που κλάν.νε κι χέζνε, παρά δεκεί που χτίζνε κι δλεύνε».
Αγαπητοί αναγνώστες ευτυχείτε. Αν είστε από αυτούς που λένε «ούλο γω χέζω μες στο μπόντλα;» ευσεβάστως σας απαντώ «ένας κοβνός σκατά δε γίνεται άμα δε χέσνε ουλ’, μα άλλος κομματούδ, μα άλλος πλιότερο». Πάρτε το, πιο χαλαρά. Εξ άλλου η πτώχευση από ιατρικής απόψεως μπορεί άνετα να θεωρηθεί ως …ανταλλαγή οργάνων: «Μεις χρωστούμε τα άντερά μας και κειν’ θα πάρνε τ’ αρχίδια μας». Ξαναευτυχείτε.
Ρετσινολαδιές
ΕΥΘΥΜΟΓΡΑΦΗΜΑ
Γράφει ο Σταύρος Τραγάρας
Σήμερα θα κάνω το χατήρι του κυρίου Κώστα, που δε θέλει να γράφω αυτά τα αρσίζικα και βωμολοχικά, αλλά θέματα ηθικής, πατριωτικής, ή ιατρικής φύσεως. Αρχίζω λοιπόν με ένα ιατρικό θέμα, κόβοντας τώρα το τριάντα τοις εκατό των βρωμόλογων, όπως γίνεται στους μισθούς, θα φτάσω δε σε μηδενικά βωμολοχικά όταν το έλλειμμα του προϋπολογισμού μηδενιστεί. Την αφορμή μου έδωσαν κάτι φυτά που είναι φυτεμένα στα παρτέρια, που βρίσκονται μπροστά από τα επείγοντα του νοσοκομείου Λήμνου. Είναι τεράστια, πάνω από δυόμισυ μέτρα το καθένα, όμορφα, που προϊόντος του χρόνου παίρνουν μια κοκκινωπή απόχρωση, κάνουν δε σπόρους σαν πετραδέλες με στίγματα επάνω. Όποιον κι αν ρώτησα στη Μύρινα, δεν γνώριζε το όνομα του φυτού. Έψαξα λοιπόν στο διαδίκτυο και βρήκα ότι το φυτό λέγεται ρίκινος ο κοινός, ή κρότων, κοινώς ρετσινολαδιά. Από επιτόπια λαογραφική έρευνα στα ορεινά προάστεια, Σαρδές και Κάσπακα, έμαθα ότι το φυτό στη Λήμνο το λένε κολοκοκκιά, χεζόδεντρο, τσλάρα, ή σκατοβρωμούσα. Από τους σπόρους αυτού του φυτού βγαίνει το ρετσινόλαδο, το γνωστό καθαρτικό με την αηδιαστική γεύση. Κι εγώ ο αδαής που νόμιζα ότι το ρετσινόλαδο βγαίνει από το ρετσίνι.
Μια σειρά συνειρμών και συσχετίσεων γεννήθηκαν μέσα στο λημνιακό ξεροκέφαλό μου, που θα μοιραστώ μαζί σας, βοηθώντας ταυτόχρονα και στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Σκέφτηκα ότι μπορούν να ποτίζουν με το αφέψημα των σπόρων του φυτού τους ασθενείς, που έχουν δυσκοιλιότητα, γλυτώνοντας τα φάρμακα. Αν επεκτείνουν τη χρήση του σε όλους τους ασθενείς, το κέρδος θα είναι μεγαλύτερο, αφού αυτοί που είναι ρέζιγοι θα ξεμποστανίσουν και το κράτος θα γλυτώσει του κόσμου τις συντάξεις. Αφήνοντας οι γέροι τις περιουσίες τους στους συγγενείς τους, θα κινηθεί η οικονομία. Έτσι όταν οι ασθενείς θα βνιάζνε, ποτσκαλιάζνε, ξεκαζανιάζνε και τσλαρίζνε αρειμανίως, ικανοποιούνται και οι δύο σχολές οικονομικής θεωρίας, και της κυβέρνησης για περιορισμό των δαπανών και της αντιπολίτευσης για ανάπτυξη. Υπάρχουν βέβαια και μικρά μειονεκτήματα για την κυβέρνηση, αφού όπως λέει και η λημνιακή θυμοσοφία «άρχτο σκατό, ακόμα φαγί λογαριάζεται» και «μη χεγ’ς, να μη πναγ’ς», ή για την αξιωματική αντιπολίτευση, αφού «άμα σ’ ερτ να τάξεις, φάγε καλύτερα ένα σκατό», ή για την αριστερή αντιπολίτευση, αφού «όποιος μόνε μλα, ή μόνε χεζ, δε γκουράζεται» ή για την ακροδεξιά αντιπολίτευση, αφού «πότε τα λέγω σκατά, πότε μελεμενιά».
Οι παλιότεροι θα θυμούνται ότι το Σεπτέμβριο που τέλειωναν οι αγροτικές δουλειές η οικογένεια ακολουθούσε απαρεγκλίτως μια ομαδική κούρα με το πότισμα μισού μπουκαλιού ρετσινόλαδου, στον καθένα. Μόνο η μητέρα δεν έπινε εκείνη τη μέρα, για να προσέχει τα υπόλοιπα μέλη, που μισολιπόθυμα από το ατελείωτο τσιλιαρτό κείτονταν στο πάτωμα. Η μητέρα έβραζε ένα πετναρούδ και πότιζε το ζουμί σε όλους, μην πάνε…αδιάβαστοι. Ακολουθούσε από την επαύριο μια δεκαήμερη κούρα με λήψη κινίνου για να δέσει το πράγμα. Αυτό γινόταν για να μη μας «τναξ ο ρίγος», δηλαδή ο πυρετός, η ελονοσία. Μετά είμαστε γεροί σαν τον κρόμδαρο. Προτείνω λοιπόν να εφαρμοσθεί αυτό το ρέμεντι σε όλο τον πληθυσμό, κι αν ξαναπατήσει κάποιος στο νοσοκομείο να μου τρυπήσετε τη μύτη. Έτσι τα περίφημα δυσβάστακτα κονδύλια για την υγεία, σχεδόν θα μηδενιστούν.
Η φύτευση της ρετσινολαδιάς μπορεί να είναι υλοποίηση πολιτικού σχεδιασμού, με τη σκέψη ότι μπαίνοντας ο ασθενής στο νοσοκομείο και αντικρύζοντας το φυτό θα σκεφθεί «το χέσμο με τ’ γκαλημέρα» ή «σκατένια υγεία να μπαντέχω» ή «θα με κάμνε να μ’ ερτ τσίλα». Η ρετσινολαδιά θα μπορούσε να είναι πηγή μηνυμάτων από όλα τα πρόσωπα της πολιτικής επικαιρότητας. Από τον συμπαθέστατο πρωθυπουργό «πήρτε τα καλά μ’, φάτε και τα σκατά μ’», του πληθωρικότατου κ. Βενιζέλου «θα σας κάμω να σας παγ’ χαρντάλ’», του πρακτικού στη θεωρία κ. Σαμαρά «τα θκα μ’ τα σκατά μυρίζνε κανέλλα», των επαναστατικών κας Παπαρήγα και κ. Τσίπρα «να γίν.νε ούλα σκατά», και του δυναμικού κ. Καρατζαφέρη «τουλάστο δε νεχ’ ραβδί και πάγο όπως επί Μεταξά». Επίσης από τους «εργαζομένους» στο νοσοκομείο, που αποτελούν περίπου το μισό πληθυσμό της Λήμνου «καλύτερα δεκεί που κλάν.νε κι χέζνε, παρά δεκεί που χτίζνε κι δλεύνε».
Αγαπητοί αναγνώστες ευτυχείτε. Αν είστε από αυτούς που λένε «ούλο γω χέζω μες στο μπόντλα;» ευσεβάστως σας απαντώ «ένας κοβνός σκατά δε γίνεται άμα δε χέσνε ουλ’, μα άλλος κομματούδ, μα άλλος πλιότερο». Πάρτε το, πιο χαλαρά. Εξ άλλου η πτώχευση από ιατρικής απόψεως μπορεί άνετα να θεωρηθεί ως …ανταλλαγή οργάνων: «Μεις χρωστούμε τα άντερά μας και κειν’ θα πάρνε τ’ αρχίδια μας». Ξαναευτυχείτε.
Ρετσινολαδιές
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)



